Genel KültürEdebiyat

Abbasiler Dönemi Edebiyatı (Eserler-Yazarlar)

Abbasiler dönemin edebiyatı, Abbasilerin önemi yazarlar ve eserleri. Abbasiler döneminin edebiyat anlayışı, şiirleri

Abbasîler yönetimi, edebiyat, mimarlık, müzik, vb alanlarda parlak gelişmelerin sağlandığı bir dönem oldu. Abbasiler dönemi Arap edebiyatı, Arap olmayan kültürlerin etkisinde fazlaca kalmasına rağmen altın çağını yaşadı. Bir bilim merkezi olan Beytülhikme’de (Bilgelik Evi), Batı ve Doğu dillerinden çok sayıda eser Arapça ‘ya çevrildi; Arapça zenginleşip gelişti.

Abbasiler döneminin hemen başlarında, edebiyat yalnızca Arap aristokratların bir uğraşısı olmaktan çıktı ve Arap olmayanların da söz sahibi olduğu bir sanat dalı haline geldi Arap olmayanlar özellikle şiirde öne çıkmaya başladılar. Hatta bunlar arasında, Beşşar bin Burd (ol 783) gibi Arapların yeren şairler bile vardı

Abbasilerin ilk döneminin en önemli şairi Ebu Nuvas’tı (ol 813). İslam’ın kurallarına pek önem vermeyen Ebu Nuvas, çok sayıda şarap konulu şiir (hamriye) yazdı Ebu Nuvas gibi Harun Re-şid dönemi yazarı olan İbnülmutez (ol. 908), şiire yeni bir yaklaşım getirdi ve edebi sanatları ele aldı (Kitabül Bedi). İbnülmutez, halifeyi öven ve yaşamından söz eden 417 beyitlik manzumesiyle de Arap edebiyatında ayrı bir yer edindi. Dönemin ünlü adlarından Suriyeli Ebu Temmam (öl. 845) ve öğrencisi Buhturî (ol 897), erken dönem Arap şiirini ele alarak aynı adı taşıyan (Hamase) birer antoloji hazırladılar.

Yaşamının büyük bölümünü Bağdat’ta geçiren Ebülferec el-İsfahanî (897-967), en önemli edebiyat uzmanlarından biriydi Bir ansiklopedik derleme olan 20 ciltlik Kıtab ül-Agani’si, Arapların İslam öncesi ve sonrası yaşamları hakkında geniş bilgi vermesi açısından da önemlidir.

Abbasiler döneminde şiirin yanı sıra, nesir de önemli gelişme gösterdi. İbnülmukaffa, bir Hint masalları derlemesi olan Kelile ve Dimne’yi Arapça ‘ya çevirdi. Bu ünlü derleme, sonraki yüzyıllarda Türkçe ‘ye ve Batı dillerine Arapça metinden aktarılmıştır.

IX. yy nesir ustalarından biri sayılan Cahiz (öl. 869), Aristoteles’ten esinlenerek hayvan masallarından oluşan Kıtâb ul-Hayvanı yazdı. O dönemde Abbasî devlet gücünün dayanağı olan Türk asıllı askerler hakkında Menakıb-ı Cündü’l-Hilafe ve Fazailül  Etrakı (1967’de, Hilafet Ordusunun Menkıbeleri ve Türklerin Faziletlerin adıyla Türkçe ye çevrildi) kaleme aldı.

Arap edebiyatın önemli bir hikâye türü olan makame’nin ilk örneklerini, Abbasîler döneminde Bediüzzaman Hemedani (969-1008) verdi. Ama onun makamelerinin yalnızca 52’si günümüze ulaşabilmiştir Basralı Hariri (1054-1122) makame’yi yeniden ele aldı ve yerleşik bir türe dönüştürdü. Onun Makamat adlı eseri, Hemadani’nin aynı adı taşıyan eserinin bir taklidi olmasına rağmen, bu türün şaheseri sayılmıştır.

Abbasi yönetiminin yıkılmasından sonra Arap edebiyatı gerilemiş, İslam dünyasında Fars ve Türk edebiyatı önem kazanmıştır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir