Kültür

Ağıt Nedir, Ağıt Örnekleri


 Ağıt Hakkında Bilgiler
Halk şiiri nazım biçimi olan koşmanın bir türüdür. Daha ziyade genç yaşta ölen sevilen bir kimsenin arkasından söylenen ve o kişinin üstünlüklerini, meziyetlerini anlatan, öleni yücelten halk şiiri örneklerine verilen addır. Sevilen kişilerin ölümü, gençlerin amansız bir hastalığa, cinayete kurban gitmesi ya da şehit olması, ağıtların ortaya çıkmasında büyük etken olmuştur. Ağıt, ölümün acısıyla söylendiği için, kederli, karamsar, yürek yakıcı özellikler taşır. Ağıtlar, okuyanı, dinleyeni, ölümün mahiyeti, dünyanın vefasızlığı üzerine düşünmeye de sevk eder.
İslamdan önceki Türk toplumlarında ölünün arkasından yapılan törenlerde (yuğ törenleri), toplantılarda “ağıtçı” denilen kadınlar veya ozanlar tarafından, bugün ağıt adı verdiğimiz dörtlüklerden oluşan manzum “sagu”lar özel bir ezgi ile söylenirmiş. Bugün, ölüm törenlerinde “ağıt yakma” geleneği yaygın değildir. Günümüzde yapılan merasimlerde, ölenin acısıyla söylenen yürek dağlayıcı bazı sözler ağıt katına yükselmez. Ölenin dilinden söylenmiş gibi takdim edilen ağıtlar da vardır.
Belli bir kişi tarafından yazılsa da, zamanla türküleşerek anonimleşen ağıtlar vardır: “Evlerinin önü yonca/ Yonca kalkmış diz boyunca/ Bu yoncayı kim biçecek/ Celal oğlan olmayınca”. Kağızmanlı Hıfzı’nm genç yaşta ölen amcası kızı için yazdığı ağıttan bir kaç dörtlük:
Sefil baykuş ne gezersin bu yerde Yok mudur vatanın illerin hani? Küsmüş müsün selamımı almadın? Şeyda bülbül şirin dillerin hani?
Ecel tuzağını açamaz mısın? Açıp da içinden kaçamaz mısın? Azâd eyleyeseler uçamaz mısın? Kırık mı kanadın kolların hani?
Emmim kızı aç kapıyı gireyim Hasta mısın hâlin hatrın sorayım Susuz değil misin bir su vereyim Çaylarda çalkanan sellerin hani?
Gelin olan kızların, büyük felâketlerin ardından da, ağıt yakıldığı olmuştur. Bu sebeple, ağıtlar, “kayıp, ayrılık ve ölüm şiirleri” olarak da tanımlanır. Divan şiirinde yaygın olan mersiye, bir ağıt türüdür.
Kaynak: Edebiyat Terimleri Sözlüğü
 

Daha Fazla Göster

ebilge

1983 Elazığ doğumluyum. Gazi Üniversitesi, Türk Halkbilimi ( 2008) mezunuyum. Kültürel Bellek sitesinin kurucusu, aynı zamanda tek içerik üreticisiyim. 2010 yılında yayın hayatına başlayan Web sitesinin öncelikli amacı; Kültürümüzün korunması, yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılmasıdır. İletişim kurmak isterseniz,serkan.gakko@gmail.com adresine eposta gönderebilirsiniz. Size en kısa sürede geri dönüş sağlamaya çalışacağım.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı