HalkbilimiMitoloji

Apollon Kimdir? Apollon Yunan Mitolojisi

Apollon kimdir? Apollon Yunan Mitolojisi Yeri ve Önemi.

Apollon. Yunan mitolojisinde güneş ve güzel sanatlar tanrısı.

Baş tanrı Zeus ile Leto’nun oğlu ve Artemis’in ikiz kardeşidir. Apollon’un doğduğu yer ile ilgili pek çok efsane vardır. Bunlardan en yaygını Delos efsanesi olmakla birlikte araştırmalara göre, Apollon, Anadolu’da Lykia yöresinde, Patara kentinde doğmuştur. Yunanlılar ona, parlak anlamına gelen ve tanrının ışık saçan aydınlık varlığını dile getiren Phoibos derler. Yunanistan’ın birçok bölgesinde ise Lykios veya Lykeios sıfatlarını alması, doğum yeri olan Lykia bölgesiyle ilişkisini dile getirmektedir.

Apollon, geleceği haber veren tanrıdır. Detos efsanesine göre, Delos adasında doğan Apollon, oradan Delphoi’ ye gelerek Themis kâhininin bekçisi canavar Python’u öldürüp Delphoi tapınağının kâhinliğini almıştır. Kız kardeşi Artemis gibi gümüş yayın eşsiz bir kullanıcısıdır. Her zaman elinde bulundurduğu şaşmaz okları, güneşin ışınlarıdır. Aynı zamanda müzik ve güzel sanatların dokuz perisinin kılavuzudur Hastalıkları iyi eder, insanları ağır suçlardan temizler ve günahlarından arındırır. Açık havada yapılan her işin, ekinlerin, hayvanların, kentlerin koruyucusudur. Altın Lir (yedi telli harp) onun yumuşak kişiliğini şiir, müzik ve dans sevgisini simgelemektedir. Genellikle şiir ve müzik tanrısı olarak bilinir.

Işıklı tanrı Apollon’un peri kızı Daphne (Defne) ile aşkı çok ünlüdür. Apollon’dan kaçan peri, defne ağacı haline dönüşmüştür. Apollon da defne dallarından bir taç yaparak başına takmıştır. Şiir, müzik, mimarlık, vb. başarıların defne dalıyla taçlandırılması, ödüllendirilmesi oradan kaynaklanmaktadır.

Başlıca Apollon tapınakları Yunanistan’da Delos adasında ve Delphol’de, Anadolu’da ise Patara, Didyma ve Klaros’dadır.

Apollon .Eski çağ ve Rönesans heykeltıraşlarına konu olmuştur. Bu heykeller Atina, Münih, Louvre, Roma, Napoli, Vatikan müzelerinde sergilenmektedir. Rodin, Bourdelle, Despian de Apollon heykelleri yapmışlardır.
Apollon, heykel, resim ve şiir alanında pek çok sanatçıya konu olmuştur. Homeros’un İlias’ının başında Akhailer üzerine veba getiren öfkeli Apollon’un güçlü tasvirleri vardır.

Her gün, arabasıyla, göğü bir uçtan öbür uca geçen güneş tanrısı. Tanrıların en güzelidir. Girit’ te, Minos döneminde, hayvanların kutsal efendisi olan Paean ya da Paian’ın soyundan gelir. Zeus ile Leto’nun oğlu, Artemis’in erkek kardeşi olan Apollon, Delos’ ta dünyaya gelmiştir. Hyperboredi ülkesinden döndüğünde, Delphoi’ye (Delfi) yerleşir, Python adlı canavarı öldürür ve tapınağı ele geçirir. Koronis, Daphne, Klytia, Leukothoe gibi pek çok nympha’ nın gönlünü fetheder.

Her sonbahar, kuzeye, her zaman tertemiz olan ülkeye gider ve Yunanistan’a ancak törenler ve şarkılar arasında ilkbaharda döner. Çok yönlü bir kişiliği olan Apollon, Ege bağdaştırmacılığına uygun bir biçimde, birçok tanrıyı kendinde bir araya getirir. Etkinliklerinin bir bölümü, tıpkı güneş ışınları gibi, hastalığa yakalatıcı ya da iyileştirici oklara sahip bir güneş tanrısı olduğunu gösterir. Hayvan sürülerinin koruyucusu bir tanrı olan Apollon bir kurt öldürücüsü, yani Lykeios olarak bilinirdi; ilk heykeller de Apollon’u hep omzunda bir kuzu taşırken gösterir. Fare-tanrı Sminîh’ in insan kılığına girmiş bir örneği olan Apollon, ayrıca bir fare yakalayıcısı, yani Smintheus’tut.

Kehanetlerinin, kitleleri akın akın çektiği Delphoi tapınağı’ndaki bilici rahibeye, o esin verir. (Yüzyıllar boyunca Delphoi tapınağı, dünyanın dört bir yanından gelen hazinelerle dolup taşacaktır.) Aynı zamanda Müzik ve Şiir tanrısı olan Apollon, müzik ve şiiri kendi edebi zevki için yaratmıştır. En çok hoşlandığı şey, erkek ve kız çocukların peş peşe korolar halinde şarkı söyleyip tapınağın çevresinde dans ettiği şenliklerdir. Kendisi de lir çalarak musaların (Musagetes) korosunu bizzat yönetir. Romalılar Apollon’a çoğu kez Phoebus derlerdi.

Güzel Sanatlarda Apollon

Apollon, öncelikle, erkek güzelliğini simgeleyen tanrıdır. Lir ya da kitaralı heykelleri dışında, genellikle çıplak olarak betimlenir. Uzun süre, her kuros heykeline, yanlış olarak, “Apollon” dendi. Eskiçağ heykellerinde Apollon, genellikle elinde bir yay tutar (Pire Apollonu, I Atina ulusal müzesi). İ.Ö. V. ve IV. yy. sanatçıları, Apollon’u, aydınlık ve arındırıcı bir tanrı olarak betimlediler. Asılları günümüze ulaşamamış bu yapıtları, ancak daha sonra yapılmış kopyalarından tanıyoruz. Bunların başlıcaları: Piombino Apoi-lonu (Louvre), Sauroktonos Apollonu (Praksiteles’in yapıtından kopya, Louvre), Tevere Apollonu (Roma), Kassel Apol-fonu(Pheidias’ın olduğu sanılan bir heykelin kopyası, Kassel müzesi) ya da Belvedere Apollonu (Vatikan müzesi). Bu yapıtlar, Rönesans’ta erkek güzelliğinin örneği sayıldı.

Bu dönemden başlayarak Apollon, birçok resmin konusunu oluşturdu. Raphaello (Apollon ve Marsyas, Vatikan salonlarında), Annibale Caracci, Domenichino ve Guido Reni gibi bolognalı ressamlar, Apollon ile ilgili hemen hemen her öyküyü tablolaştırdılar (Domenichino’nun Apollon’un savaş arabası adlı resmi, Roma’daki Costaguti sarayı’nın tavanını süsledi). Versailles sarayı’nda Apollon tasvirleri, güneş efsanesinin bir öğesidir: Girar-don ve Regnaudin’in Apollon’un Banyosu koruluğu’ndaki Nymphaların hizmet ettiği Apollon adlı yapıtı, Charles de La Fosse’un, Apollon ve Diana salonu’nda-ki Apollon’un savaş arabası; J. B. Tuby’ nin Zafer takı koruluğundaki Sudan çıkan Apollon adlı resimleri. Bernini, Borghese villası için Apollon ve Daphne adlı bir heykel grubu; J. B. Lemoyne (Büyük Friedrich için Apollon) ve Pajou (Versailies tiyatrosu için Sanat dehasına egemen olan Apollon) da birer heykel yaptılar. Delacroix, Louvre’daki Apollon galerisi’nin tavanına, Python yılanını öldüren Apollon’u resimledi. Odilon Redon Apollon’un savaş arabası adlı çok sayıda tablo yaptı. XX. yy.’da, Bourdelle ve Despiau, özellikle Apolion heykelleri yaptılar.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir