Genel KültürEdebiyat

Asafname Nedir? Asafname İçeriği Konusu

Asafname, Lütfi Paşa’nın devlet yönetimiyle ilgili yapıtı. Kesin tarihi belirlenememekle birlikte XVI. yy. ortalarında yazıldığı sanılıyor. “Devlet çarkının eskisi gibi iyi işlemediğini” belirten Lütfi Paşa, sadrazamın yönetimde nasıl davranması gerektiğini anlatır, ilk bölümde sadrazamın yetki ve sorumlulukları ele alınır. Sadrazam adil ve iyi niyetli olmalıdır. Haksız kazanç sağlayanların suçları örtbas edilmemeli, rüşvet önlenmelidir. Lütfi Paşa’ya göre rüşvet, “ilacı olmayan bir hastalık” tır.

İkinci bölüm, savaş ve ordunun yönetimiyle ilgilidir. Savaş hazırlıklarına daha barış dönemlerinde başlanması gerektiğini vurgular. Savaş dönemlerinde yeni vergi koymaktan özellikle kaçınılmasını ister.

Üçüncü bölümde hazine ve devlet bütçesi üzerinde durulur. Devletin geliri giderine denk olmalı, bütçe açık vermemelidir. Lütfi Paşa’ya göre Hazine, “zulüm ve işkence” ile değil, sağlıklı gelirlerle dolar. Vergi oranları belirlenirken halkın gelir düzeyi göz önünde tutulmalı, piyasa sık sık denetlenmeli ve fiyat artışları önlenmelidir.

Son bölümde halkla ilgili düşünceler yer alır. 30 yılda bir genel nüfus sayımı yapılması gerektiği belirtilir Nüfus göçüne karşı çıkar. Ancak Lütfi Paşa, toplumsal ayrıcalıkların sürmesini ve halk kesimine pek yüz verilmemesi gerektiğini de ileri sürer. 

Asafname, şair Yunus Sami’nin (öl. 1685) 1312 beyitlik mesnevisi. Mehmet IV’ün vezirlerinden Musahip Mustafa Paşa adına yazılmış ve bu nedenle ünlü vezir Asaf’ın adı anımsatılarak Asafname adı verilmiştir.

Şairin hac yolculuğu sırasında dinlediği bir öyküden esinlenerek yazdığı mesnevi iki alegorik öyküden oluşmaktadır. Birincisi, burçların hareketleri ile dünya ve insan arasında bağlantılar kuran öğretici bir yapıttır; ikincisinde ise Arap yarımadasında geçen bir aşk hikâyesi lirik bir biçimde anlatılmıştır. Mesnevinin dili ve anlatımı, kusursuz sayılabilecek kadar işlek ve canlıdır.

Aruzun mefâîlün mefâîlün feûlün kalıbı ile yazılan mesnevinin tek nüshası Süleymaniye kütüphanesindedir.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir