Dersimiz

Aşık Paşa Şiirleri

Aşık Paşa ve Şiirleri
Aşık Paşa, Kırşehir’de doğmuş gene Kırşehir’de ölmüştür (1272-1333).
Ünlü bir soydan gelir. Cengiz’in ordularından kaçarak Horasan’dan Anadolu’ya gelen, sonra da Kırşehir’e yerleşen ünlü gizemci (mutasavvıf) Baba İlyas’ın torunudur. Baba İlyas’ın Selçukluların parçalanması sırasında Konya’da emirlik yaptığı, siyasal olaylara karıştığı, Birinci Osman’a hizmet ettiği söylenir.
Aşık Paşa’nın babası da din ulularından sayılan Muhlis Paşa’dır. Aşık Paşa’nın asıl adı Ali’dir. Takma adı “Aşık”tır, “paşa”lık da bu sözcüğün “ilk çocuk” anlamına gelmesinden verilmiştir. Eldeki bilgilere göre, Aşık Paşa Türk ulusçuluğunun bilincinde, Türkçenin önemli, zengin bir dil olduğuna inanan, bu uğurda çalışan bir kişidir. Onun, Türk diline kimseler bakmaz idi Türklere hergiz gönül akmaz idi Türk dahi bilmez idi bu dilleri İnce yolu ol ulu menzilleri dizelerinin, bundan yaklaşık yedi yüzyıl önce söylenmiş olması, Aşık Paşa’nın Türklük bilincini, Türkçecilik açısından yaklaşımını açıkça ortaya koymaktadır.
Aşık Paşa, “din uluları” yetiştiren bir aileden gelmiş olduğu için, aldığı ailesel eğitimin, görgünün, geleneğin doğal sonucu olarak gizemci bir ozan olmuştur. Gizemciliğin (tasavvufun) Anadolu’da yayılması konusunda etkin çalışmalar yaptığı anlaşılıyor. Kimi kaynaklar, Aşık Paşa’nın küçük yaşta Hacı Bektaş’ı da tanımış olabileceği üzerinde duruyorlar.
Aşık Paşa hece ölçüsünün yanı sıra aruz ölçüsünü de kullanmıştır. Ama gizemciliği savunan şiirlerinin büyük çoğunluğunu hece ölçüsüyle, Türkçeye özen göstererek yazdığı anlaşılıyor.
Aşık Paşa’nın en ünlü yapıtı “Garipname”dir. 1329 yılında yazılmıştır. Aşık Paşa bu yapıtında, Anadolu Türklerine gizemciliği öğretmek amacını gütmüştür. Aruz ölçüsüyledir. On iki bin “beyit”lik bir yapıttır. Yapıtın öğreticilik yanı ağır bastığı için, bir sanat yapıtı olmaktan çok, bir öğretici yapıt olarak değerlendirilmelidir. Ayrıca “Garipname”nin, Süleyman Çelebi’nin “Mevlid” adlı yapıtını etkilediğini de belirtmek gerekir.
Aşık Paşa’nın şiirlerinde Yunus Emre’nin açık etkilerini görme olanağı da vardır. Abdülbaki Gölpınarlı 67 şiirini derlemiş ve 1961’de yayımlanan “Yunus Emre ve Tasavvuf” kitabına almıştır. Aşık Paşa’nın, Fakr-name, Vasf-ı Hal, Hikaye ve Kimya Risalesi adlı dört mesnevisini de Agah Sırrı Levent yayımlamıştır (1953, 1954).
SÖYLER İSEM BU DERDİ BEN
 Söyler isem bu derdi ben
Sırrım cihana faş olur
Sakin olup oturursam
Sağmaz yüreğim baş olur
********************* 
Seyrim daim senden sana
Seyranlarım senden yana
Sultandürür aşkın bana
Süvar ü hem yoldaş olur
 ********************* 
Sen tınma Aşık ol erür
Sayruyu sağı ol görür
Serkeşleri yoldan sürür
Sakinlere ferraş olur
EY PADİŞAH! EY PADİŞAH!
Ey padişah! Ey padişah!
Çün ben beni verdim sana,
Genç ü hazinem kamusu
Sensin benim önden sona.
 ********************* 
Evvel dahi bu akl u can
Seninleydi asl iken;
Ahır gerü sensin mekan
Uş varırım senden yana
  ********************* 
Senden sana varır yolum,
Sana seni söyler dilim,
İlla sana ermez elim,
Bu hikmette kaldım tana
  ********************* 
Bu hikmeti kim ne bile,
Bilse dahi gelmez dile;
Bu ah ile bu zar ile
Gözüm yaşı nice dine!
  ********************* 
Dursam seninle dururam,
Baksam seninle görürem
Her kancaru kim yürürem,
Gönlüm yönü senden yana.
  ********************* 
Sensin bana can u cihan,
Sensin bana genc-i nihan,
Sendendürür assı, ziyan;
Ne iş gelir benden yana.
  ********************* 
Söz söyleten dilimde sen,
Hükmeyliyen içimde sen,
Alıveren elimde sen
Cümle işim önden sona.
  ********************* 
Şöyle yakın olmuş iken,
Görmez seni bu can u ten
Kim geçiser bu perdeden,
Kim mani olur hükmüne?
  ********************* 
Aşık sana tuttu yüzün
Unuttu cümle kendözün
Cümle sana söyler sözün
Söz söyleten sensin yine.

Daha Fazla Göster

ebilge

1983 Elazığ doğumluyum. Gazi Üniversitesi, Türk Halkbilimi ( 2008) mezunuyum. Kültürel Bellek sitesinin kurucusu, aynı zamanda tek içerik üreticisiyim. 2010 yılında yayın hayatına başlayan Web sitesinin öncelikli amacı; Kültürümüzün korunması, yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılmasıdır. İletişim kurmak isterseniz,serkan.gakko@gmail.com adresine eposta gönderebilirsiniz. Size en kısa sürede geri dönüş sağlamaya çalışacağım.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Kapalı