HalkbilimiHalk İnançları

Av ve Avcılık İle İlgili İnançlar, Gelenekler, Adetler

Avcılar arasında kimi inanış ve sakınmalar, töresel bir nitelik kazanmıştır. Doğu Anadolu’da özellikle Hakkâri ve çevresinde bir avcının avına, başkası kurşun atamaz. Av, avlayanın sırtında köye getirilip, yaşlı ve hastaların payı ayrıldıktan sonra, katılanlar arasında eşit olarak paylaştırılır. Avın iç organları, onu avlayanındır.

Güney Anadolu’da yaşayan Türkmenler arasında yaygın inanışa göre, âdetli kadın ya da cünup adam av tüfeğine dokunursa, av etinden yerse, vurulan avın gagası açılırsa, tüfekle vurulan avın başı koparılıp atıldığında kedi ya da köpek yerse, tüfeğin avı tutulur. Yani, nişan alamaz ve avı vuramaz duruma gelir. Bunu önlemek için tüfek ya apteshanenin kuburuna sıkılır, ya bir yılana doğru atılır, ya kurşun dökülür ya da bakire bir kızın göğsünden ayağına doğru geçirilir.

Ava gidene “uğurlar olsun” denmez; “rastgele” denir. “Uğurlar olsun” denirse bunun uğursuzluk getirdiğine inanılır. Bu durumda avcı ya ava gitmekten vazgeçer ya da yedi adım geri gidip öyle yoluna devam eder. Kadınlar ava giden erkeğin yolunu enlemesine kesemez, uğursuzluk getirir. 

Avcı silahını kesinlikle ödünç vermez. Kimi yörelerde geyik avlamak uğursuzluk sayılır. Kimi yörelerdeyse yaşlı geyiğe kurşun sıkılmaz. Avcılar geyik vurduklarında, tüfeğin kundağına bir kertik atar. Kertikler yüze tamamlanınca, tüfek dağda bir dala asılıp bırakılır. Bulan, bu tüfeği eski sahibine ya da başkasına para karşılığı satar. Bu yapılmazsa, tüfek sahibinin başına bir felaket geleceğine inanılır. Ava gidenin önüne tavşan çıkması uğursuzluk, keklik çıkması uğur getirir, 

Hz. Muhammet, bu konuyla ilgili olarak bir hadisinde şöyle der: “Okun keskin ucuyla vurulup ölen avı ye, ok yarı vurup da ölmüşse, yeme. Çünkü o, murdar bir leştir ” Bu hadise dayanılarak, İslam mezheplerinde, avın yenilebilmesi için kanının akmış olması koşulu aranır.

Herhangi bir şeyle vurulup öldürülmüş avın kanı akmışsa, o avın yenmesi helal, kanı akmamışsa haramdır. Şafiiler, kurşun ya da saçma ile vurulmuş bir hayvan, can vermeden kesilip kanı akıtılırsa yerler; yoksa yemezler. Serçe ve benzeri kuşlar, saçma ya da kurşunu yer yemez ölecekleri için, avlanmaları günahtır. Hanefi ve hanbeliler, besmele çekilmeden avlanan hayvanın etini yemezler. Şafiiler ise avlanırken besmele çeker, av eğer besmele çekilmeden vurulmuşsa, etini yemekte bir sakınca görmezler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir