Genel KültürDini Konular

Ayin Düzeni Nedir? Missa Ayini

Yetkili makamca belirlenmiş ya da kabul edilmiş biçimiyle, Tanrı’ya topluca ibadetin (ayinler, dualar, ilahiler) bütünü: Roma ayin düzeni. Bu ibadetin bir bölümü, missa’nın ayin düzeni.

Katolik ayin düzeni. Doğu Hristiyanlığında, ayin düzeni, her zaman, en önemli ibadet sayılan missa’yı belirtirdi. Batıdaysa, bu terim, XVI. yy.’dan başlayarak, daha genel bir anlam kazandı ve kutsamalar, kutsama törenleri, ayinler, toplu dualar gibi, ibadetle ilgili tüm görevleri gösterir oldu. XX. yy.’dan başlayarak, özellikle de savaş sonrası dönemde, tüm inananların katıldığı kilise yaşamını belirtti; günümüzdeyse toplu duayı ve ortaklaşmayı gösterir.

Ayin düzeninin çağlar boyunca çeşitliliği. Ayin düzeni, ilk yüzyıllarda, temelde değişmemekle birlikte, çok sayıdaki yerel ayrılıklara uydu; bunlar IV. yy.’da, özellikle de Roma İmparatorluğu’nun Doğu ve Batı olmak üzere ikiye bölünmesinden sonra (395’e doğr.), yavaş yavaş büyük merkezlerin (Roma, İstanbul, Kudüs, Antakya, Kartaca, İskenderiye) çevresinde “yerelleşme”ye başladılar. Bunun sonucunda, Mısır (İskenderiye) ve Suriye birleşmiş ayın tipleri (Kudüs-Antakya ayin düzeni; Bizans’ın “büyük ayin düzeni” de buna bağlanır) ile Roma’dan gitgide uzaklaşan Kuzey Afrika, Milano, Galya, ispanya, Narbonnensis ve kelt kökenli ülkelerin ayinleri ortaya çıktı.

• Doğu ayın düzenleri. Doğu’daki beş ayin tipinde (Bizans, Ermeni, Suriye, Kaide, İskenderiye) Ortodokslar, monofizistler, Katolikler ve Nesturîlerde ortak olan pek çok ayin düzeni vardır. Müminlerin büyük çoğunluğunca benimsenmiş bulunan Bizans ayini, üç ayin düzeni içerir: Aziz Khrysostomos, Azız Büyük Basileios ve önceden kutsanmışlar ayın düzeni.

• Protestan ayin düzeni. Protestan kiliselerine ve bunların bağlı olduğu reformculara göre değişiklik gösterir. Luther Latin missa’sının geleneksel düzenini ve biçimini korudu ama kurban fikrini kaldırdı ve Latin missa’sından hareketle, orta bölümde vaizin yer aldığı bir alman missa’sı geliştirdi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir