Binicilik Nedir? Ata Binme Sanatı Binicilik

Binicilik: Ata binme sanatıdır.

Tarihöncesi insanı tarafından yalnızca eti yenen bir hayvan olarak bilinen at Eskiçağ’da koşum hayvanıydı. Daha sonra da av ve savaşlarda binek hayvanı olarak kullanıldı. Atçılık ve binicilik sanatının beşiği Orta Asya’dır ve Orta Asya Türk uygarlığına atlı uygarlık denmesinin nedenlerinden biri de budur. At üstünde oynanan çeşitli oyunlar (cirit, çev-gân, oğlak kapmaca v.b.) sonraları batılıların da dikkatini çekti ve İngilizler bu oyunlardan esinlenerek polo oyununu icat ettiler.

Binicilik başlıca dört bölüme ayrılır: manej (kapalı biniş yerleri) çalışması; at yarışlarına hazırlık (yarış atlarına ait hendek v.b. çeşitli doğal ve yapay engelleri atlama); at ve arazi binişleri (dayanıklı ve sağlam oturuş çalışmaları); yüksek binicilik (ata istenilen anda istenilen hareketleri yaptırma sanatı).

Binicilik yöntemleri binicilerin ülkesine ve özellikle ulaşılmak istenen amaçlara göre değişir: bir Moğol binicisi ata elbette bir Arjantin goşosu veya bir jokey gibi binmez. Bununla beraber hemen hepsinin amacı birdir: atın üzerinde durmak ve onu yönetmek. Demek oluyor ki, asgarî bir düzeyde vücut imkânlarına ve teorik ve pratik kavramlara sahip olmak, bindiği hayvanın makine olmadığını, canlı bir varlık olduğunu, iyi ve kötü yanları bulunduğunu düşünerek onun özelliklerini öğrenmek en önde gelen koşullardır.

Atına hâkim olmak ve istediği yere yöneltmek için binicinin bazı yardımcı araçları vardır. Bunlar doğal (bacaklar, ses) ve yapay (dizginler, mahmuzlar) yardımcılardır. Bu yardımcılar sayesinde, binici atını, istediği yürüyüşle koşturabilir veya engelleri atlatabilir. Atın yürüyüş biçimleri şunlardır: âdeta (saatte 6 ile 8 kilometre arasında), tırıs (15 kilometre kadar) ve dörtnal (saatte 60 kilometreyi aşabilir).

Yarışlar

Her spor disiplini gibi, binicilikte de tecrübeli ve özellikle iyi eğitim görmüş binicileri karşı karşıya getiren yarışmalar düzenlenir. Şematik olarak, bir yanda, Olimpiyat Oyunlarına’da alınmış olan atlama (jumping) ya da yaygın adıyla konkurhipik ve komple konkur, öte yanda polo ve koşular yer alır.

Jumping (İngilizce atlama anlamına to jump’tan engelli bir parkurda yapılır, binici en kısa zamanda ve en az hata yaparak, yani engelleri devirmeksizin, bu parkuru tamamlamak zorundadır. Komple konkur (yarışma) üç yarıştan meydana gelir: bir dresaj (eğitim) gösterisi, 30 km kadar süren bir mukavemet parkuru ve bir de jumping (atlama).
Polo, bir topun peşinde iki binici takımını karşı karşıya getiren bir ekip sporudur. Ancak pek talihli bir amatör azınlığı tarafından oynanabilir, çünkü oldukça pahalı bir spordur: her binicinin birkaç at birden beslemesi gerekir.

Koşulara gelince, başlangıçta at soyunu düzeltmek için, en iyi aygırları ve kısrakları seçmek amacıyla düzenlenmişti. Dörtnal koşularıyla (engelli veya engelsiz) tırıs koşuları (biniciyle veya arabalı) ayrıdır. Bugün at yarışları daha çok müşterek bahis meraklılarını ilgilendirmektedir.

Türkiye’de Binicilik

Türkiye’de binicilik sporu 1900’ler de başladı. 1910’da ilk defa spor olarak ele alındı. Mahmut Şevket ve Mahmut Muhtar Paşalar Sipahi Ocağı’nın kuruluşunda yer aldılar (1913). Paşaların bu öncülüğü sonucu Silâhlı Kuvvetlerin binicilik sporuna eğilmesi de sağlandı.

Cumhuriyet‘ten sonra ilk konkurhipik, Harbiye’deki Süvari Tatbikat Okulu’nda yapıldı (1928). Bu dönemde sivil binicilerin yarış alanı Süvari Okulu idi. Dış dünyaya dönük faaliyetler 1931’de başladı. Yüzbaşı Cevat Mustafa ve Vehbi Ömer ile teğmen Selâhattin Salih, Bulgaristan karşılaşmasında takımımızı kurdular. 1932 yılında 1 liralık sembolik bütçe ile Binicilik Federasyonu kuruldu. Aynı yıl Nice Konkurhipikleri’nde Saim Polatkan ilk uluslararası dereceyi sağladı. Binicimiz, Kısmet adındaki atıyla iki ikincilik elde etti. Daha sonra Cevat Gürkan, Güdük adlı atıyla iki defa iki birincilik kazandı (1934).

1935 yılındaki Aachen Konkurhipikleri biniciliğimiz için değerli şampiyonluklar getirdi. Saim Polatkan 84 binici arasında birinci; Eyüp Öncü, Budapeşte’de 135 binici arasında şampiyon oldu (1935).

Türk biniciliğinin uluslararası yarışlarda elde ettiği başarılar 1937 Londra (Cevat Kula ve Eyüp Öncü), 1938 Mussolini Kupaları ile sürdü. Roma’da yapılan bu kupada Cevat Kula, Cevat Gürkan, Saim Polatkan ve Eyüp Öncü’den kurulu ekibimiz şampiyonluk kupasını Mussolini’nin elinden aldılar. Aynı yıl adı geçen ekip Nice Konkurhipikleri’nde 7 ulusu geride bırakıp birinci oldu. 1938 yılında Varşova ve Nice Konkurhipikleri’nde bu birincilikler tekrarlandı. Savaş yılları nedeniyle binicilerimiz 1948 yılma kadar uluslararası yarışmalara katılmadı. Yüzbaşı Ziya Azak, 1948 Rotterdam Konkurhipikleri’nde şampiyon oldu. 1954 yılı ise aynı başarıların ardı ardına geldiği yıldı. Salih Koç Nice, Bedri Böke ve Kemal Özçelik Marsilya Konkurhipikleri’nde birincilikler aldılar. Ertesi yıl Belgrat Yarışmalarında Nail Gönenli, Salih Koç, Alparslan Güneş şampiyon oldular.

Viyana Konkurhipikleri’nde ise yüzbaşı Fethi Gürcan, iki birincilik, Nail Gönenli ve Kemal Özçelik de birer birincilik elde ettiler (1956). Aynı yıl Salih Koç, Bedri Böke ve Alparslan Güneş Aachen’da, Kemal Özçelik ve Salih Koç da Viyana Konkurhipikleri’nde şampiyonluk kazanan binicilerimiz oldular.

Kemal Özçelik, Mennan Pasinli, Nail Gönenli Viyana (1957), Salih Koç, Cevdet Sümer ve Nail Gönenli Fransa (1959) Konkurhipikleri’nde Türkiye’ye son şampiyonlukları armağan eden binicilerimizdi. 1960’tan sonra başlayan duraklama, günümüze kadar sürdü.

1958’den sonra Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü’ne bağlanan ve bağımsız federasyon olan binicilik, 7 bölgede faaliyet gösterir. 2 milyon liralık bütçesi olan federasyon, 50 sporcu, 20 hakem, 7 kulüp ve 6 antrenöre sahiptir. Sipahi Ocağı, Atlıspor Kulübü, Süvari Yarışmalar Grubu, Muhafızgücü, Tenis-Eskrim ve Dağcılık Kulübü bu alanda çalışan büyük kuruluşlarımızdır.

Türkiye Balkan Şampiyonaları

  • 1968. Engin Mirel büyükler, kişisel birinci; Bülent Bora gençler, ikinci ve Ferhan Yücel üçüncü.
  • 1969. Büyükler ve gençler, takım üçüncülüğü.
  • 1970. Büyükler, takım birinciliği; büyükler, Nurettin Yaran kişisel üçüncülük; gençler, takım ikinciliği.
  • 1971. Büyükler, takım birinciliği; gençler, üçüncülük.
  • 1973. Büyükler, takım dördüncülüğü; gençler, takım ikinciliği. Büyüklerde, Fevzi Atabek kişisel ikincilik. Gençlerde, Emine Sılan kişisel üçüncülük.

Balkan Şampiyonları’nda ve diğer dış yarışmalarda son dönemin en iyi binicileri Kemal Öncü, Engin Mirel, Bülent Bora, Nurettin Yaran, Emine Sılan ve Fevzi Atabek oldular.