Genel KültürSanat

Cam Sanatının Tarihi Hakkında Bilgi

Cam Sanatının Tarihçesi Hakkında Bilgi

Eski Türk camcılığını, Selçuklular’da ve Osmanlılarda olmak üzere, iki bölümle incelemek yerinde olur. Orta Asya’da yaşayan, oradan Anadolu’ya geçip yerleşen Selçuklu Türklerinde cam eşyanın bulunması, bunların cam eşyayı kendilerinin yaptıklarına delildir. Malazgirt zaferinden sonra Türkler, Anadolu’da cam eşyayı çeşitlendirerek onu sanayii geliştirdiler. Artuklular ve Selçuklular zamanında yapılan cami ve medreselerde kullanılan, şemsiye adıyla anılan cam çeşidi bilhassa önem taşır.

Osmanlı İmparatorluğu devrinde cam sanayii çok ilerledi. İstanbul’un alınmasından sonra, bu şehir camcılığın merkezi oldu. Kanuni’nin Rodos’u kuşatması sırasında askerlerin Türk yapısı cam kullandığı, orada son yıllarda yapılan kazılarda çıkan parçalardan anlaşılmıştır. O devirlerde, XVII. -XVIII. yüzyıllarda cam sanayiinde büyük bîr gelişme oldu. İlkel usullerle çalışılmakla beraber her çeşit cam eşya yapılıyordu.

III. Murat zamanında yazılmış, halen Topkapı Sarayı’nda bulunan bir Surname’de, esnaf geçit töreninde, arabaya bindirilmiş seyyar bir ocak etrafında cam üfüren camcı ustalarını gösterir bir minyatür vardır. III. Mustafa zamanında cam, şişe ve diğer cam eşyanın yapıldığı yerler Tekfur Sarayı taraflarındaydı. Buraları padişaha ait yerlerdi, camcılara kira ile verilirdi. Camcılara mahsus gedik usulü ile ayrılmış bu yerlerden başka yerlerde cam yapılmasına müsaade edilmezdi.

Bundan başka, Mercan Çarşısı denilen yerde bir çeşit taklit mücevher ve sırça âletler yapan kuyumcular vardı. Bunlar Mimarbaşılığa bağlı idiler. Mimarbaşılığın emir ve nizamları dışına çakmazlardı.

XIX. Yüzyılın başından biraz önce, Çubuklu civarında bir cam, hattâ billur (kristal) yapımevi kuruldu. Burada yapılan cam çeşidi arasında en meşhuru çeşmi bülbül dür. Söylentiye göre, burasını Mehmet Dede adında bir Mevlevi kurmuş. 1899’da Saul Modiano adında bir Musevî tarafından Paşabahçe’de, şimdiki İspirto Fabrikasının bulunduğu yerde bir cam fabrikası kuruldu. 1902’de 500 işçi çalıştıran bu fabrika, sonraları Avrupa’dan ithal edilen cam eşya ile rekabet edemedi, kapandı.

Türkiye’de modern anlayışta ilk cam fabrikası Cumhuriyet devrinde kuruldu. 1934’te I. Beş Yıllık Sanayi Programı gereğince, Türkiye İş Bankası tarafından, 3.000 ton şişe ve cam eşya yapmak üzere kurulan Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A. Ş. tam verimine 1937’de eriştikten sonra yurdun ihtiyacını karşılayabilmek için sonradan daha da genişletildi.

Son yıllarda Paşabahçenin, eski Türk süslerini cam üzerine işlemek suretiyle açtığı çığır önemlidir. Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A. Ş. nin pencere camı imal etmek için Çayırova’da kurmakta olduğu fabrikanın da önümüzdeki yıllarda faaliyete geçmesi beklenmektedir. Bu iki fabrikadan başka son yıllarda iş adamları tarafından birçok cam fabrikaları kuruldu. Bu fabrikalarda, daha ziyade şişe, bardak, fincan ve çay bardağı gibi şeyler yapılmaktadır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir