Kültür

Çemberlitaş Hamamı Hakkında Bilgi

Çemberlitaş hamamı nerede, özelliği nedir, Çemberlitaş hamamı tarihi ve mimari özellikleri hakkında kısaca bilgi

Çemberlitaş’ta, Divanyolu’nun kenarında, I. Constantinusün diktirdiği anıtın Vezir Hanı tarafında yer alan 16. yy’da yapılmış hamam.

Valide Hamamı olarak da adlandırılan Çemberlitaş Hamamı, II. Selim’in  zevcesi ve III. Murad’ın annesi Nurbanu Sultan tarafından, başta Üsküdar Toptaşında yaptırdığı Atik Valide Camii ve Külliyesi olmak üzere hayır tesislerine gelir sağlamak üzere yaptırılmıştır. Kitabesinden anlaşıldığına göre yapım tarihi 992/1584’tür.

Osmanlı hamam mimarisinde başka bir benzeri bulunmayan Çemberlitaş Hamamı, Atik Valide Camii gibi Mimar Sinan’ın eseridir. Sinan’ın eserlerini gösteren tezkirelerden birinde hamamın adı belirtilmektedir.

19. yy’ın ikinci yarısında Abdülaziz’in  isteğiyle şehrin bazı caddeleri genişletilirken Çemberlitaş Hamamı’nın soğukluğunun bir bölümü kesilmiştir. Heinrich Glück, 19l6-1917’de yaptığı incelemeler sırasında hamamın bir yangın geçirdiğini ve camekânın yandığını bildirir. O sıralarda hamam buharla mikrop arındırma amacıyla askeri “tebhirhane” olarak kullanılmaktaydı. Bu yüzden kadınlar kısmı ile erkekler kısmı arasında kapılar açılmış ve kadınlar kısmına kazanlı bir modern ısıtma tesisatı konulmuştu.

Vakıflar İdaresi bilinmeyen bir tarihte hamamı satmış ve daha sonra bu eser birkaç kez sahip değiştirmiştir. 1868′ de bir bölümü kesilen kadınlar kısmı soğukluğunun kalan bölümü önce lokanta, sonra da halı satış mağazası haline getirilmiştir. Erkekler kısmı halen çalışmaya devam etmektedir ve 1972-1973′ te İlhan Öz (ö. 1992) tarafından büyük ölçüde tamir edilmiştir.

Çemberlitaş Hamamı birbirinin tamamen benzeri ve yan yana bitişik bir çifte hamam olarak planlanmıştır. Erkekler kısmının girişi Vezir Hanı Caddesi üzerindedir ve yol kotunun yükselmesi nedeniyle çukurda kalmıştır. Kadınlar kısmının girişi ise Sultan Mahmud Türbesi tarafında olmalıdır. Bu kısmın cephesi, Divanyolu’na taşan köşe kesildiğinden tamamen değişmiştir. Kesilen kısım altta dikdörtgen, üstte yıldız biçiminde pencereli bir duvarla kapatılmıştır. Erkekler ve kadınlar bölümlerinin soyunma yerleri, geçişi köşe trompları ile sağlanmış büyük birer kubbe ile örtülüdür. Kubbelerde aydınlık fenerleri vardı. Bugün sadece kadınlar kısmının kubbesinde aydınlık feneri vardır. İnce sütunlara dayanan kemerlerin taşıdığı bir kubbecikle örtülü olan aydınlık feneri zarif biçimde bezenmiştir.

Yine her iki kısımdan üçer kubbe ile örtülü ılıklığa geçilir. Bunların yanlarında bina kitlesinin dışına taşan biçimde yapılmış helalar vardır. Çemberlitaş Hamamı’nın sıcaklık bölümlerinin planında hamam mimarisindeki geleneklerden bütünüyle uzaklaşılmıştır. Dıştan kare planlı olan bu mekânlar içeride, çepeçevre on iki sütundan meydana gelen bir sütun halkası ile on iki köşeli bir çokgene dönüştürülmüştür. Onikigen ile dış kare arasında kalan dört köşeye büyük bir ustalıkla kubbeli halvet hücreleri yerleştirilmiştir. Bu büyük mekânı örten kubbeyi, baklavalı başlıklı sütunlar üzerindeki sivri kemerler taşımaktadır. Köşelerdeki halvet hücreleri mermer bölmelerle birbirlerinden ayrılırlar ve ortaya birer kapı ile açılırlar. Bunların üzerlerinde beyitler işlenmiştir, üçgen biçimindeki alınlıkları ise tomurcuklarla bezenmiştir. Hamamın zengin görünümü, sıcaklık döşemesin-deki geometrik süsleme ile tamamlanmıştır. Mermer zemine çeşitli renklerde taşların yerleştirilmesiyle yapılan kakma tekniğindeki tezyinatın başka bir benzeri yoktur.
 
 
 

Daha Fazla Göster

ebilge

1983 Elazığ doğumluyum. Gazi Üniversitesi, Türk Halkbilimi ( 2008) mezunuyum. Kültürel Bellek sitesinin kurucusu, aynı zamanda tek içerik üreticisiyim. 2010 yılında yayın hayatına başlayan Web sitesinin öncelikli amacı; Kültürümüzün korunması, yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılmasıdır. İletişim kurmak isterseniz,serkan.gakko@gmail.com adresine eposta gönderebilirsiniz. Size en kısa sürede geri dönüş sağlamaya çalışacağım.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı