Bilgi Dünyası

Dağlar Nasıl Oluşur, Dağların Özellikleri Kısaca

Dağlar nasıl oluşur? Dağların özellikleri nelerdir, Dağlarda yaşam, iklim koşulları ve dağ hayatı hakkında kısa bilgi.
Dağların yüksek yerlerinde sizleri çok şaşırtacak manzaralarla karşılaşabilirsiniz; tırtıklı şekilde karlarla kaplı tepeler, derin koyaklar, geniş buzul vadileri, hızla akan nehir ve akıntılar gibi. Dağlar, insanların macera tutkularını sürekli tetikler ve her bir tırmanış jenerasyonu en yüksek tepelere tırmanarak zafere ulaşmayı amaçlar.
Dağlar, etraflarında bulunan arazilerden yükselirken yukarıda su, rüzgar, yağmur ve buzla karşılanır. Yumuşak kayalar erozyona uğrar ve vadiler oluşur. Vadiler, tepeler tarafından kesildiğinde tırtıklı tepeler meydana gelir. Genç ve hızla oluşan dağların yüksek ve dik yamaçları, derin vadileri ve koyakları olur. Zaman içinde dağ tepeleri ve vadiler aşınır; tepeler alçalır. 
Dağlar değişik yollarla oluşur. Kıvrımlı dağlar, okyanus tabanı iki farklı yüzen plaka arasında kalarak sıkıştırılıp yukarıya doğru hareket ettiğinde oluşur. Blok dağlar büyük kaya blokları zayıf çatlaklarda çarpışarak yukarı itildiğinde oluşur. Erimiş lavlar üstlerinde bulunan sert kayaları aşamadıklarında kayaları kubbemsi bir hareketle yukarı iter ve kubbe dağlarını oluştururlar.
Dağ iklimi
Bir dağda yukarı doğru tırmandığınızda her 150 m’de ısı 1 C düşer. Ekvatorda bile yüksek dağların tepesinde kar olur. Ayrıca dağın tepesine tırmandıkça havadaki oksijen miktarı da düşer. Rüzgarlar oldukça etkilidir ve hava şartları hızla değişebilir.
Dağlar, çevrelerinde bulunan bölgelerin iklimlerinde oldukça önemli değişimlere neden olur. Bulutlar, dağların üstüne yükseldikçe yağmurlarını bırakır. Bu nedenle dağ yamaçları, korunaklı yerlere göre daha rüzgarlı ve yağmurlu olur. Güney Himalayaların bir kısmı yağışlıdır; çünkü muson rüzgarları yağmur ve dağlara da kar getirir. Ancak kuzey kesimlerinde rüzgarlar kurudur ve çöl koşullarını birlikte getirir.

Dağ hayatı
Dağlık alanlardaki yaşam koşulları oldukça zordur. İnsanlar ve vahşi yaşam, o yüksekliklerde yaşamlarını sürdürmek için yoğun çaba sarf eder. İnsanlar genellikle korunaklı vadiler, dağ eğimlerindeki sulak yerler; çinko, gümüş, kömür ya da demir cevheri gibi maden yataklarına yakın yerlere yerleşmeyi tercih ederler. Hızla akan nehirler, hidroelektrik enerjisi üretebilmek için genellikle barajlarda biriktirilir.
Dağ insanlarının çoğu çiftçilik yaparak yaşamlarını sürdürür. Avrupa’daki Alplerde yaşayan çiftçiler mandıra hayvanlarını baharda yüksek otlaklara çıkarır ve kış geldiğinde yeniden alçak ovalara geri dönerler. Eğimlerde bulunan setlerde tarım ürünleri yetiştirilebilir. Teraslanmış duvarlar, yağmur suyunu tutar ve erozyonu engeller. Dağlarda yapılan diğer işler madencilik, ormancılık ve turizmdir. Turistler, dağların mükemmel manzaralarından etkilenir. Ayrıca yürüyüş, tırmanış, kayak, balık tutmak ve avcılık için de dağları tercih edebilirler.
Dağ bitkileri ve hayvanları oldukça zorlu iklim koşullarında, gündüz aşırı güneş, gece anormal soğuk ve çok güçlü rüzgarlara karşı ayakta durmayı başarır. Dağ toprağı genellikle incedir. Çünkü çoğunlukla erozyona uğrar. Belirli yüksekliklerde şartlar çok ağır olduğundan ağaç yetişmez ve buralara orman sınırı denir. Koyun, keçi ve diğer uzun tüylü hayvanlar soğuk iklim koşullarında yaşayabilir. Himalayalarda tibet öküzleri (uzun tüylü dağ öküzü, yak) hem etleri hem sütleri için hem de ağır yükleri taşımakta kullanılır. Yabani tavşan gibi bazı hayvanlar da kışın fazladan yün üretir.
Çığ tehlikesi
Çığ, dik bir dağ yamacındaki toprağın karla birlikte kaymasıyla ortaya çıkar. Dik yamaçlı ve karla kaplı dağlarda çığ her zaman tehlike oluşturur (özellikle de kar erimeye başladığında). Bazı dağlarda bu tehlikeyi önlemek için yeni ormanlar veya kar çitleri dikilir. Eğitimli devriyeler, özellikle popüler kayak merkezlerinde sürekli uyarı ve rapor yayımlarlar.

Daha Fazla Göster

ebilge

1983 Elazığ doğumluyum. Gazi Üniversitesi, Türk Halkbilimi ( 2008) mezunuyum. Kültürel Bellek sitesinin kurucusu, aynı zamanda tek içerik üreticisiyim. 2010 yılında yayın hayatına başlayan Web sitesinin öncelikli amacı; Kültürümüzün korunması, yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılmasıdır. İletişim kurmak isterseniz,serkan.gakko@gmail.com adresine eposta gönderebilirsiniz. Size en kısa sürede geri dönüş sağlamaya çalışacağım.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı