Kültür

Dünyada Gazeteler

Gazete
İlk toplumsal haberleşme kurumu Latince Açta Diurna (Daily Acts-Günlük Faaliyetler) adı altında M.Ö. 59 yılında Roma imparatoru Julius Ceasar tarafından kurulmuştur. Kuruluş doğum günleri, evlilikler, boşanmalar ve ölüm olaylarından oluşan günlük haberleri topluma genel bir bülten halinde duyurmaktadır. Bu gelenek 300 yıl boyunca sürmüştür. M.Ö. 131 yılında bu olaylara çeşitli duruşmalar ve kanunların yürütülmesi gibi konular da eklenmiştir.
İlk Çin gazetesi M S. sekizinci yüzyılda çıkarılmıştır.
İlk Anglo Sakson gazetesi Chrorricle M.S. 849-99 yılları arasında yaşamış kral Büyük Alfred’in (Alfred the Great) talebi üzerine M.S. 890 yılında yayınlanmış olup, içeriğinde yıllar boyunca yaşanmış toplumsal olaylar yer almaktadır. Chronicle M.S 1 ‘inci yüzyıldan başlayıp on ikinci yüzyılın ortalarına kadar din ve ahlak konuları baz alınarak Peterborough Manastırı yönetiminde yayına devam etmiştir.
İlk İtalyan gazetesi Nottizie Scrittie ilkin 1556 yılında Venedik’te yayınlanmış olup sadece şehirdeki haberleri bildirmektedir. Sonradan çıkartılan Cazetta ise ülke çapında haberleri veren daha genel anlamda bir gazetedir.
İlk Fransız gazetesi Gazette, ilkin 1731 yılında yayınlanmıştır.
İlk dergi halen yayınlanmakta olup dünyanın her yerinde bulunabilen London Cazette olup ilkin 1665 yılında Oxford’ta çıkarılmıştır. İlk yayınlanış amacı saraydan haberleri vermek olduğu için saray gazetesi olarak anılmakta, o gün bu gündür genel haberleri içermemektedir.
İlk Amerikan gazeteleri Public Occurrences ve Both Forre-ign and Domestick olup 1691 yılında Boston’da yayınlanmıştır. Ancak Sömürge Hükümetleri tarafından aşırı tepki alması nedeniyle sadece tek baskı çıkarılabilmiştir. 1 71 9 yılında Benjamin Franklin’in erkek kardeşi James’in çıkardığı Boston News Letter, Amerika Birleşik Devletleri’nde çıkan ve düzenli olarak yayınlanan ilk resmi gazetedir.
İlk günlük İngiliz gazetesi Daily Courant 1702 yılından 1 735 yılma kadar yayınlanmıştır.
The Times ilkin 1785 yılında John VValter tarafından yayınlanmıştır.
The Observer ilkin 1 791 yılında yayınlanmıştır. Le Figaro ilkin 1826 yılında Paris’te yayınlanmıştır.
The Financial Times ilkin 13 Şubat 1888 tarihinde yayınlanmaya başlamış ve bir Penny’ye satılmıştır. İlk günlük ekonomik haber gazetesi olup ondan önce her hafta çıkartılan London Financial Guide gazetesinin devamı niteliği taşımaktadır. İlk kez aşağıdaki iş hayatındaki önemli haberler yayınlanmıştır:
? Galler’deki Maden Ocaklarında 2.500 ton altın bulundu.
? Amerikan Machine Şişe Fabrikasının cirosu 600.000 Sterli¬ne yükseldi
? The Freshvvater, Yarmouth and Newsport Demiryolu Şirketi hisse senetlerinin halka satışı başladı.
? Swan United Aydınlatma Gereçleri Şirketi Yıllık Faaliyet Raporunda kara geçtiğini bildirdi.
İlk resimli gazete Daily Mirror olup 1905 yılında daha sonra adı Northcliffe Lordu olarak anılacak olan Alfred Harmsvvorth tarafından çıkartılmıştır. Aslında ilk resimli gazete 1853-1936 yılları arasında yaşamış tıp konusunda yaptığı bağışlarla ünlü Sir Henry Vellcome’a ait olup 1884 yılında bu buluşu ticari bir marka olarak resmi gazeteye kaydedilmiştir. Ancak hiçbir örneği mevcut olmadığı için kağıtlarının ebadı ve konuların içeriği bilinmemektedir.
İlk resimli Amerikan gazetesi New York Daily News olup 1919 yılında yayınlanmıştır. Daha ziyade cinsellik ve duygusal yaşam üzerine konuları içermektedir.
İlk günlük Japon gazetesi Yokohama Mainichi olup 1870 yılında yayınlanmıştır.
İlk matbaa harfleriyle basılan gazete New York Herald Tribüne 1886 yılında yayınlanmıştır. O güne dek el yazısıyla yazılarak çoğaltılan gazeteler 1854-99 yılları arasında yaşamış Ottmar Mergenthaler tarafından matbaa harfleriyle baskıya dönüştürülmüştür. Bu doğrultuda Newcastle Chronicle matbaa harfleriyle basılan ilk ingiliz gazetesi olup 1889 yılında yayınlanmıştır.
İlk bilgisayar sistemiyle basılan gazete Today olup 1944 doğumlu Eddie Shah tarafından 1986 yılında yayınlanmıştır. Bu bağlamda çıkarılan ilk renkli gazetedir. Daha önce 1970’li ve 80’Ii yıllarda denenen ancak yeterince başarılı sonuçlar elde edilememiş olan sistem, bu tarihten itibaren hızla gelişerek benimsenmiş, bu sayede gazeteciler hazırladıkları haberleri doğrudan baskı odasına gönderme şansına eriştikleri gibi, editörler de bilgisayarda hazırladıkları hikayeleri doğrudan basma imkanı yakalamışlardır. Shah’ın bu buluşu, o güne kadar kullanılan diğer baskı yöntemlerinin pabucunu dama atmış, bu yüzden yapılan aşırı baskılar sonucu Today gazetesinin yayını 1995 yılında durdurulmuştur.
İlk komik çizgi karakter hikayeleri 1 907 yılında San Francisco Chronicle gazetesinde yayınlanmış olup adı Mutt ile Jeff’tir. Çok beğenilen bu çizgi karakterler dünya çapında başarı elde ederek 1982 yılına dek aralıksız olarak yayınlanmaya devam etmiştir. 1863-1951 yılları arasında yaşam.ış VVİlliam Randolph Hearst’ın The Yellow Kid (San Benizli Çocuk) adlı komik çizgi karakteri ilk kez 1897 yılında New York Journal American gazetesinde yayınlanmıştır. 1899 yılma kadar yayınlanmış olan bu komik çizgi karakterinin serüvenlerinin benzeri daha önce 1894 yılında Truth Magazine adlı dergide de yayınlanmıştır, ancak The Yellow Kid’in yaratıcısı olan sanatçı Richard Outcault, bu karakterleri daireler içinde belirttiği sözcüklerle konuşturmasıyla o devirde büyük bir buluşa imza atmıştır.
İlk Avustralya gazetesi The New Statesman, 1 859-1947 yılları arasında yaşamış Sidney ve 1858-1943 yılları arasında yaşamış Beatrice VVebb tarafından ilk kez 1913 yılında yayınlanmıştır.
The NevvYorker 1892-1951 yılları arasında yaşamış Harold Ross tarafından ilk kez 1925 Şubatında yayınlanmıştır. Ross ölünceye dek gazetenin editörlük işini üstlenerek toplam 1399 baskı gerçekleştirmiştir.
The Sun, News Chronicle’m devamı olarak ilkin 1963 yılında yayınlanmıştır.
The Independent ilk kez 1984 yılında yayınlanmış günlük ulusal olayları aktaran ilk ciddi siyasi gazetedir.
Kaynak: İlklerin Kitabı

Daha Fazla Göster

ebilge

1983 Elazığ doğumluyum. Gazi Üniversitesi, Türk Halkbilimi ( 2008) mezunuyum. Kültürel Bellek sitesinin kurucusu, aynı zamanda tek içerik üreticisiyim. 2010 yılında yayın hayatına başlayan Web sitesinin öncelikli amacı; Kültürümüzün korunması, yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılmasıdır. İletişim kurmak isterseniz,serkan.gakko@gmail.com adresine eposta gönderebilirsiniz. Size en kısa sürede geri dönüş sağlamaya çalışacağım.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı