Elazığ (Harput) Masalları

Elazığ Harput Masalları Örnekleri

Yedi Kardeşler

Yaz günlerinin gök yüzündeki en parlak yıldızları (Yedi Kardeşler) dir. Bu kardeşlerin babaları bir savaşta ölmüş.. Anneleri ise bunları etrafına toplanmış, şefkat ve merhametle bunlara bakar ve bunları yetiştirmeğe çalışırken zalim felek, bu yarım saadeti de kıskanmış olacak ki, annelerini de ellerinden almış ve bunları büsbütün yetim bırakmıştır. İşte bu kardeşler, bir tanecik annelerinin ölümünden çok perişan olmuşlar.. Onu gözyaşlarıyla bir tabut içine koyarak, dördü bu tabutu taşırken, diğer üçü de arkalarından yine gözyaşları dökerek cenazesini takip etmekte olduklarını çocuklara anlatırlar. Bu suretle çocuklar, bir taraftan anne – baba ölümüne alıştırılırken, bir taraftan da temiz ruhları rikkate getirilerek onlara karşı sevgi ve saygı hislerinin çoğalmasını sağlamakta.. Bu yıldızlara Astronomi ‘de (BÜYÜK AYI) takım yıldızları denilir.

Öksüzler Sofrası

Yedisi büyük parlak, diğerleri ise gözle zor görülebilen yıldızlarla tam bir daire şeklinde gözüken yıldızlardır. Ortası tamamıyla boştur. Aralarındaki parlak yıldıza masal icabı (İnci Bacı) denir. İnci Bacı, öksüz ve yetim yedi kardeşin büyük ablalarıdır. Anneleri öldükten sonra diğer küçük kardeşleri ile köyün bütün yetim çocuklarım başına toplamış ve onları bir anne şefkatiyle bu sofrada akşam sabah yedirmeyi ve beslemeyi üzerine almıştı.
Bu hikâye ile de çocuklara kardeş ve sonra da yetim çocuklara sevgi ve şefkat hisleri aşılanmaktadır. Bu yıldızlara da (KUZEY TACI) denilmektedir.

Kolsuz Koca

Çok eski zamanlarda savaştan savaşa, zaferden zafere koşan gayet kuvvetli, kahraman bir Türk Boy beyi varmış.. İsmi de ORON. Bu (ORİON) olsa gerek.. Savaşlardan birinde kollarından birini kaybetmiş olduğu halde, düşman mağlûp etmesi üzerine göklerdeki zafer melekleri yere inerek Kolsuz Kocayı göklere çıkarmışlardır. İşte Kolsuz Koca, şimdi tek kolu ile göklerin muazzam ve muhteşem bir tahtına sahiptir. Birbirine çok yakın üç parlak yıldız, sanki Kolsuz Koca’nın beline bir sırmalı kemer gibi sarılmıştır. Evvelce yer yüzünde yaptığı savaşlarda kullandığı büyük kalkanını hâlâ elinde tutar ve çok sevdiği iki köpeğini de sağında, solunda taşır. Bu yıldızların en parlağına (Aslan Yüreği) derler ki, Kolsuz Koca’nın yüreği kastedilmektedir.

Bu hikâye ile de çocuklar, savaşa alıştırılır, kahramanlığın mükâfatı olarak, ona göklerde taht verildiği inancı çocukların masum ruhlarına bu suretle işlenilmektedir.

Şeytan’ın Gözü

Gökyüzünde batıp – çıkan, yani ışıklarını azaltıp, çoğaltan bir takım yıldızlar daha vardır ki, bu yıldızların en parlağına da ( Şeytan’ın GÖZÜ) derler ki, yine öksüzler sofrasının meşhur ablası İnci Bacı, küçük kardeşlerini, yaramazlık yaptıkları zaman parmağıyla bu yıldızı göstererek, işte Şeytan gözlerini açtı, geliyor, diye korkuturmuş..

Samanyolu

İşte bağ evlerinde havanın pırıl pırıl parladığı ve yıldızların damlara ve damlarda yatanların üstüne yaklaştıkları sırada çocuklar, masalcıdan gökyüzünü bir ucundan öbür ucuna kadar kaplayan gümüş renkli bir kuşağın masalım da isterler.

Hakikaten bu yol hakkında Harput’ta ve bilhassa bağ damlarında yatanlar arasında çeşitli masallar söylenirdi. Bunların arasında bu yol, güya göklerde yaşayanların kafileler halinde Hicaz’a gidişlerini gösterdiğinden bu yola (KABE YOLU) denilirdi.

Masalcı, bunlara:  Evet, o bir yol ve bir kuşaktır ki, yaz gecelerinde gökyüzünün en önemli süslerinden birisi de budur. Üzerinde yüz binlerce yıldız sürüsü vardır derdi.

Elazığ Harput Masalları adlı bu çalışmada Gökyüzü ve Yıldızlarla ilgili olan masallara yer verilmiştir.

Kaynak: İshak Sunguroğlu-Harput Yollarında