Halk Bilimi

Folklor, Halkbilimi Nedir?

Halkbilimi Teriminin İlk Kullanımı ve Ortaya Çıkışı Nasıl Olmuştur
Folklor” terimini ilk olarak kullanan İngiliz William J.Thomus’dur. Thoms, Athenaeum adlı dergide yayımlanan bir mektubunda, dergi yöneticilerine halk edebiyatı ve halk “antikite” leri konularındaki ürünleri inceleyecek bilim dalına ad olarak ” Folk-Lore” terimini kullanmasını önermiş. Sözcüğün kökeni folk (Halk) ve lore ( Bilim)’den gelmektedir, anlamıda halkbilimi demektir.
1846 yılından bu yana Anglo-Sakson ülkeleriyle İsveç, Norveç, Finlandiya, Fransa gibi ülkelerde yaygınlık kazanan bu terim yurdumuzda da benimsenerek kullanılmaya başlanmıştır. Alman dili konuşan ülkelerde ise (Almanya, Avusturya, İsviçre) ” Folklor yerine aynı anlamı karşılayan ” Volkskunde” nin kullanılmıştır.

Halkbilimi Nedir

Halkbilimi bir ülke ya da belirli bir bölge halkına ilişkin maddi ve manevi alandaki kültürel ürünleri konu edinen, bunları kendine özgü yöntemleriyle derleyen, sınıflandıran, çözümleyen, yorumlayan ve son aşamada da bir bileşime vardırmayı amaçlayan bir bilimdir.
Bir ülkenin, bir yöre halkının bir etnik grubun yaşamının bütününü kapsayan ve temelinde o halkı oluşturan insanların ortak ve yaygın davranış kalıplarının, yaşama biçimini, belirli olaylar ve durumlar karşısındaki tavrını, çevresini ve dünyayı algılayışını açıklamada; geleneksel ve törensel yaşamı düzenleyen, zenginleştiren, renklendiren bir dizi beceriyi, beğeniyi, yaratıyı, töreyi kurumu, kurumlaşmayı göz önüne sermede, bir ucuyla geçmişe, bir ucuylada zamanımıza uzanan gelenekler, görenekler, adetler zinricini saptamada; bu zincirin atar damarlarını yakalayarak bunlardan özgün ve çağdaş yaratmalar çıkarmada halkbiliminin rolü önemi birinci derecededir.

Halkbilimi İçeriğinde Neler Yer Alır

Halkbiliminin içerdiği, içermesi gerektiği konların eksiksiz, yeterli ve herkesin üzerinde anlaşabileceği bir çerçevesini çizmek ya da şemasını düzenlemek oldukça zordur.
Köy kasaba ve kent yaşamı (Monografiler)
Yerleşim Yerleri Türleri

  • Sürekli yerleşim (köy, kasaba, kent)
  • Geçici yerleşim (yaylak, kışlak

Barınak- Konut (Halk Mimarisi
Tipleri

  • Yapım teknikleri ve kullanılan araç-gereç
  • Ev eşyası; türleri, yapımı, kullanılışı

Aydınlanma, Isınma

  • Işık elde etme; ışık araç ve gereçleri
  • Isı elde etme; ısı araç ve gereçleri

Taşıtlar- Taşıma teknikleri

  • Kara taşımacılığı
  • Hava taşımacılığı

Ekonomi Türleri
Hayvancılık

  • Bakımı, beslenmesi, korunması
  • Çobanlık
  • Hayvansal ürünlerin elde edilişleri
  • Hayvancılıkla ilgili araç ve gerçler

Tarım- Rençberlik

  • Ekme, biçme, ürün alma
  • Tarım araç ve gereçleri

Avcılık

  • Av türleri (kara, deniz avları)
  • Av araçları ve teknikleri

Arıcılık
Halk Ekonomisi

  • Üretim
  • Tüketim
  • Pazarlama

Beslenme- Mutfak- Kiler
Besin Türleri

  • Hayvansal besinler
  • Bitkisel besinler

Besin elde etme, hazırlama, koruma
Mutfak düzeni araçları
Kiler, depo, mahzen
Yemek çeşitleri
Sofra düzeni
Ölçme tartma hesaplama birimleri; zaman mesafe kavramları

  • Halk sanatları ve zanaatları
  • İşletme, dokuma, basma işleri
  • Ağaç, taş, maden, toprak, cam, deri işleri
  • Halk resmi

Giyim- Kuşam- Süs
Giyim- Kuşam

  • Erkek giyimi
  • Kadın giyimi
  • Çocuk giyimi
  • Günlük giyim
  • Törensel giyim
  • Meslekleri ve yaş gruplarını belirleyen giyim kuşam

Süsleme
Halk Bilgisi

  • Halk hekimliği, halk baytarlığı
  • Halk botaniği, halk zoolojisi
  • Halk meteorolojisi, halk takvimi
  • Halk hukuku

Halk inançları; törenler, adetler, gelenekler, görenekler
Geçiş Dönemleri

  • Doğum
  • Çocuk
  • Evlenme
  • Ölüm

Bayramlar- Karşılamalar- Uğurlamalar

  • Dinsel nitelikli bayramlar
  • Yerel nitelikli bayramlar
  • Karşılama ve uğurlamalar

Kalıp hareketler (tavırlar, jestler, mimikler) kalıp sözler ve sesler

  • Günlük yaşamla ilgili olanlar
  • Törensel yaşamla ilgili olanlar
  • Islık çalma, çağırma, ses çıkarma

Dernekler- Kuruluşlar; Dayanışma ve Yardımlaşma

  • Esnaf dernekleri
  • Dinsel kuruluşlar (tarikatlar)
  • Cinse ve yaşa dayalı örgütler
  • Komşuluk

Dinsel- Büyüsel İçerikli İnançlar, İşlemler

  • Ziyaretler, yatırlar, türbeler, mezarlar
  • Fal, rüya yorumu, gelecekten haber verme
  • Büyücülük; türleri teknikleri

Halk Edebiyatı

  • Destanlar
  • Efsaneler
  • Masallar
  • Halk Hikayeleri
  • Halk şiiri
  • Halk türküleri
  • Fıkralar
  • Atasözleri-Deyimler
  • Tekerlemeler
  • Bilmeceler
  • Alkışlar, kargışlar
  • İlahiler
  • Maniler

Halk Tiyatrosu ( Geleneksel Tiyatro)
-Ortaoyunu
-Karagöz
-Kukla
-Meddahlık
-Seyirlik köylü oyunları
Halk Oyunları- Dansları
Halk Müziği ve Müzik araçları
Çocuk oyunları ve oyuncaklar

  • Temsil nitelikteki oyunlar
  • Beceriyi ve yeteneği amaçlayan oyunlar
  • Oyuncak türleri ve nitelikleri

Halk Eğlenceleri; Sporlar
Adlar

  • İnsan adları
  • Asıl adlar,
  • Soyadları
  • Lakaplar, takma adlar

Yer, su dağ, köy meydan, cadde, sokak, ev adları
Halkbilimi, Folklor nedir, ne değildir, Halkbiliminin konuları nelerdir kafanızdaki birçok soruya bu araştırmada cevap bulabilirsiniz.
Halkbilimi (Folklor) ilgili bu çalışma; Sedat Veyis Örnek’in hazırlamış olduğu Türk Halkbilimi adlı kitaptan alınmıştır. Bu çalışmayı kullanmak isterseniz lütfen sitemizin linkini vererek kullanın. Duyarlığınız için teşekkür ediyorum.
 

Daha Fazla Göster

ebilge

1983 Elazığ doğumluyum. Gazi Üniversitesi, Türk Halkbilimi ( 2008) mezunuyum. Kültürel Bellek sitesinin kurucusu, aynı zamanda tek içerik üreticisiyim. 2010 yılında yayın hayatına başlayan Web sitesinin öncelikli amacı; Kültürümüzün korunması, yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılmasıdır. İletişim kurmak isterseniz,serkan.gakko@gmail.com adresine eposta gönderebilirsiniz. Size en kısa sürede geri dönüş sağlamaya çalışacağım.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı