Kültür

Halide Edip Adıvar'ın Çocukluk Anılarında İstanbul

Halide Edip Adıvar’ın Mor Salkımlı Ev adlı eserinde anlatılan İstanbul,
Hafızasında hayat, kendini bilmeye başladığı ilk devrin hiç unutamayacağı anılarının başı Beşiktaş’ta doğduğu eve kadar uzar. Bu ev Ihlamura giden uzun caddeye inen, birbirine paralel dik yokuşlardan birinin hemen hemen tepesindedir. Bu evden sonra gelen kocaman kırmızı kagir konak, bu yokuşun son evidir. Tepenin solu koyu yeşil çamlar, nazlı söğütler arasında Abdülhamit’in beyaz saraylarını görürken, sağ yanı Adalar denizinin mavi sularına bakar.
Evin kendisi, çocuğun hafızasında “Mor Salkımlı Ev” olarak belirmektedir. Bu ev yarım yüzyıldan çok, zaman zaman her gece, bu küçük kızın rüyalarına girmiştir. Arka taraftaki bahçeye bakan pencereler, çifte merdivenlerin sahanlıklardaki ince uzun pencereleri, baştan başa mor salkımlıdır ve akşam güneşinde mor çiçekler arasında camlar ateşten birer levha gibi parlar.

Bahçe, geniş iki dörtgen terastır. Aslında yokuştaki bütün evlerin bahçeleri ta caddeye kadar birbirine bakan birer yeşil terastır, Küçük kızın bahçesinin üst terasında, baştan göğe değer gibi görünen uzun fıstıklar, akasyalar, aralarında iki tane, rüzgâr estikçe kırıtır gibi ipek tüyleri hareket eden, pembe-beyaz bir gül ibrişimi, çiçek açmış yemiş ağaçları, ortalarında bir tane, alev çiçekli nar ağacı vardı Bunların ortasında yuvarlak küçük bir havuz, karşı karsıya iki beyaz mermer arslanın ağzından durmadan bu havuza billur sular akar ve güvercin, kumru sesleri ile karışır. Bazen de fıstıkların dallarını harekete getirerek inleyen rüzgârın nağmesi ile birleşerek sabah ve akşam bir tabiat musikisi kulağa gelir. Aşağıdaki terasa üç-dört adım merdivenle inilir. Evin bahçeye açılan kapısı Üç, bahçenin arkasındaki boş sırla açılan kapı arasında, çakıl döşeli ve üstü asma çardaklı dar bir yol vardır. Yeşil, sarı üzüm salkımlarının ve zümrüt gibi yaprakların arasından sızan ışık ve yeşil gölgenin içinde küçük kız, sabah akşam oynar durur. Alt terasta da bir havuz, türlü renkte yemiş ağaçları, iki tane gül ibrişimi ve bir de yine alev çiçekli nar ağacı vardır….
.

…Bundan sonra, küçük kızın hafızasında. Teşvikiye camiinin önünden Ihlamur caddesine inen büyük ve geniş yokuşta, küçük bir mescidin karşısında biraz karanlık büyük ahşap bir ev vardır. Arkasında’ büyücek bir bahçe olmasına rağmen Mor Salkımlı Ev’in, ferah, aydınlık havasına benzemez. Küçük kızın kafasında bu evin bıraktığı görünümler ve duygular tedirginlikle, akıntıyla doludur….
….Babası şimdi Yıldız’da başka bir eve taşınmıştı. Dar bir sokakta, daha küçük bir ev. Her cuma ve pazar günü gazinosunda mızıka çalarak kalabalık bir halk toplayan, Ihlamur denilen Beşiktaş’ın tanınmış ağaçlığa çok yakındı. Orada toplanan kadınlar bir kafes arasında otururlardı. Yani o açık yerde “harem dairesi” var demekti, İşte bu ağaçlığa sonraları küçük kız evden kaçarak gider, fıstık ağaçlarının altında oynar, rüzgârın kendine özgü uğultusunu, yaprakların garip havasım dinler, önündeki sırtın tepesindeki Mor Salkımlı Ev’in bulunduğu yere özlemle bakardı….

….Bir cuma günü, lalamız bizi Ihlamura götürmüştü. Bir sürü uzun pantolonlu, apoletli, paşa minyatürü erkek ve ipek entarili süslü kız çocuklar da vardı. Oyuncakçılar, arkalarında Eyüp oyuncağı küfeleri ile dolaşıyor, sucular, bardaklarını şıkırdatarak bağırıyor, macuncular ve horoz şekerciler, bugün de olduğu gibi birtakım mâniler söylüyorlardı. Bu çıngıraklar, kaynana zırıltıları, düdükler ve bardak şıkırtıları, tozu dumana karıştıran kalabalık arasında beni ilgilendiriyordu.
Mor Salkımlı Ev, hr., 1970

Daha Fazla Göster

ebilge

1983 Elazığ doğumluyum. Gazi Üniversitesi, Türk Halkbilimi ( 2008) mezunuyum. Kültürel Bellek sitesinin kurucusu, aynı zamanda tek içerik üreticisiyim. 2010 yılında yayın hayatına başlayan Web sitesinin öncelikli amacı; Kültürümüzün korunması, yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılmasıdır. İletişim kurmak isterseniz,serkan.gakko@gmail.com adresine eposta gönderebilirsiniz. Size en kısa sürede geri dönüş sağlamaya çalışacağım.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı