Genel KültürEkonomi

İstanbul’da Sigorta Teşkilatının Tarihi

İstanbul’da ilk sigorta teşkilatı 16. Yüzyıl sonlarında Yahudiler tarafından kurulmuştur. ‘Kaza-Bela Sandığı’ denilen bu sigortalama sistemine her yıl ödenen bir para miktarı ile katılabiliniyordu. Bu para ise bir haham kontrolünde bir diğer Yahudi tüccar tarafından garantili olarak işletiliyordu. Bu sandığa katılan Yahudi’nin başına bir şey geldiğinde de buradan masrafları ödenmekteydi.

İlerleyen tarihlerde, Batılı anlamda sigortacılık mantığı içerisinde ilk uygulama deniz ticareti içerisinde, deniz sigortalarına dair uygulamadır. 1850 tarihli Kanunname-i Ticaret’in 29. maddesi ile deniz sigortalarına ilişkin yasal düzenlemeler ile karşılaşılır. Bu düzenlemenin ardından bugünkü anlamda sigortacılık vasfına yakın deniz sigortaları ile ilgili olarak Osmanlı Devletinde ilk kez 1862’de İstanbul’da Giorgio ve Roberto Casseratto Kardeşler tarafından Rivnione Adriatica di Sigurta (RAS)’ın bir acentesi açılmış ve bu acente 1874’e kadar faaliyetlerini sürdürmüştür.

1870’ler de Pera yangını ile Osmanlı Devletinde yabancı sigorta şirketlerinin faaliyetlerinde büyük bir gelişme olur. Ve 1872’de Bank Hanson adlı bir İngiliz Bankasının önderliğinde Sun, Northern ve North British adındaki 3 İngiliz sigorta şirketi İstanbul’da faaliyete geçmiştir. 1898 yılı itibari ile Osmanlı Devleti coğrafyasında başta İstanbul olmak üzere faaliyette büyüklü küçüklü 44 sigorta şirketleri bulunmaktaydı. İstanbul yangınlarının Avrupalıların geniş bir pazar olarak algılanmaları üzere ilk Yangın Sigorta Şirketleri Sendikası da 12 Temmuz 1900 tarihinde kurulmuştur. 1 Ağustos 1900’den itibaren de geçerli olmak üzere ortak bir yangın tarifesi uygulaması başlanılmış, 1916 yılında sigorta tescil işlemleri yeniden düzenlenirken Türkiye’de çalışan yabancı sigorta şirkederi “Sigorta Şirkederi Cemiyeti” adını altında toplanmıştır. Osmanlı Devletinde modern sigortacılık anlamında kurulan ilk sigorta şirketi, sermayesi yabancılara ait olan Osmanlı Bankası, Tütün Rejisi ve Duyun-ı Umumiye İdaresinin ortaklığıyla kurulmuş olan Osmanlı Umum Sigorta Şirketi idi.

Osmanlı tarihi içerisinde, nüktedanlığı ve hazır cevaplığı ile bilinen devlet adamlarından biri olan Keçecizade Mehmed Fuad Paşa; İngiliz Büyükelçisi ile gezerken, elçi, eski Türk evlerinin dış duvarlarına asılmış olan “Ya Hafiz” (Muhafaza Eden Rabbimiz), “Yâ Fettan” levhalarını görünce dayanamamış ve Keçecizade Fuad Paşaya bunların ne olduğunu sormuş. Mehmed Fuad Paşa da bir İngiliz’in anlayacağı bir dille cevap vermiş. “O gördükleriniz, Osmanlı sigorta şirketinin levhalarıdır.

Kaynak: Yolu İstanbul’dan Geçen Kervanın Sarayları,
Yazar: Süleyman Faruk GÖNCÜOĞLU

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir