Halk Bilimi

Kam, Ozan, Oyun, Baksı

Türk inanç sisteminde Tanrı, iyeler, yer ve gök ile yeraltı iyeleri, arbak, ruhlar insanların hayatı üzerinde ve yaşayışlarında mühim rol oynarlar.İnsanlarla bu olağanüstü varlıklar arasında köprü görevini yapan, onlardan haber getiren ve insanların onlarla arasını iyileştiren kişilere eski Türkler muhtelif adlar vermiştir. Kam, Ozan, Oyun, Baksı gibi adlar, bunlardan bir kısmıdır.
Kamlar, dünyanın oluşumu ile birlikte bulundukları toplumda Türklere bu hizmeti veriyorlardı. Başlangıçta yaradılışı Türklerin nasıl değerlendirdiğine dair yeterli bilgiye sahip değiliz. Altay Türklerinin inancına göre, yer ve gök yaratılmadan önce her şey sudan ibaretti. Ak Ana münasebetiyle yaradılışa değinilmiş iken, incelediğimiz alanda yaradılışla ilgili tesbitlerimizi aksettirmek istiyoruz.
Doğu Anadolu’da da halk  arasında dünyanın sarı öküzün boynuzunda olduğu şeklinde eskiden kalma bir inanç vardır. Kazaklar’da da dünyanın, öküzün boynuzunda durduğuna dair bir inanç bulunmaktadır. Öküz kuyruğunu sallayınca da yerin oynadığına inanılmaktadır.
Gagauzlar da, diğer Türk kavimlerinde olduğu gibi, dünyanın “Sarı Öküz’ün boynuzları arasında olduğuna ve bu öküz tarafından taşındığına inanırlar. Gagauzların bir kısmı ise, Yakut Türkleri’nde olduğu gibi, dünyanın balığm sırtında olduğuna inanmaktadırlar.
Öküz boynuzunu, balık kuyruğunu salladığı zaman zelzele olacağına inanılmış, yerin gözünün bulunduğuna, büyük ve dipsiz bataklıkların yerin gözü olduğuna inanan Gagauzlar, toprağı öper ve yerin merkezi olarak Kudüs’ü tanırlar. Dünyanın büyük ve kırmızı öküzün tek boynuzu üzerinde durduğu, öküzün bir boynuzu yorulunca, dünyayı öteki boynuzuna attığı, depremlerin de bundan olduğu kanaati çok yaygındır.
Gagauzlar, göğü yerin üzerinde kristal bir kubbe olarak düşünür, göğün üç katlı olduğuna, gök kubbede azizlerle birlikte Allah’ın yaşadığına inanırlar. Onlara göre yaşadığımız yer başka yerlerin kubbesidir. Allah insanoğlunun pisliğinden korumak için, kutsal göğü evvelce alçakta iken sonradan yükseltmiştir. Gagauzlar göğün paskalyada üç defa açılıp kapandığına ve bu sırada Allah’dan istenilen şeylerin verileceğine inanırlar. Kadir gecesi ile ilgili açıklamalanmız hatırlanmalı.
Eski Türk Dini İzleri, Yaşar Kalafat

Daha Fazla Göster

ebilge

1983 Elazığ doğumluyum. Gazi Üniversitesi, Türk Halkbilimi ( 2008) mezunuyum. Kültürel Bellek sitesinin kurucusu, aynı zamanda tek içerik üreticisiyim. 2010 yılında yayın hayatına başlayan Web sitesinin öncelikli amacı; Kültürümüzün korunması, yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılmasıdır. İletişim kurmak isterseniz,serkan.gakko@gmail.com adresine eposta gönderebilirsiniz. Size en kısa sürede geri dönüş sağlamaya çalışacağım.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı