Halkbilimi

Kastamonu Çocuk Oyunlarında Sayışmalar

Çocukların oyuna başlamadan evvel aralarında bir ebe bulmaları âdettir. Bu ebe hemen her yerde ve  kura usulü ile bulunur. Kura doğrudan doğruya kurulmuş bir âdet veçhile sayı saymak suretile yapılır. Her vilâyetin saydığı sayılar birbirinden pek farklı olmazlar. Bunun da sebebi Çankırı’dan Kastamonu’ya gelen bir çocuğun beraberinde savı da getirmiş olması ve Kastamonu’daki çocukların yeni gelen çocuğun sayılarını çabukça bellemeleri ve hatta ekseriya oyunları yeni sayılarla saymış olmalarıdır.

Kastamonımda tesbit ettiğim sayıları aşağıya kaydediyorum:

I. Bir iki/ Bülbül teki/ Camdan bakar/ Başına takar/ Hap hup/ Altın top/ Kimsede yok/ Bizde çok/ Ben bir gün/ Sümbüle geldim/ Sümbül açmış/ Zer /efil olmuş’ / Dıngır dıngırdak.

2. Karga karga gak dedi/ Çık tepeye bak dedi/ Hacı nine kına döver/ Altın paşayı sever/ Altın paşa çardakta”/ Gümüş yüzük parmakta/ Getir kızı göreyim/ Atlara bindireyim/ Saraydan geçireyim/ Sarayda kap ne kaynar/ İçinde Bülbül oynar/ Has ekmek, pus ekmek/ Bir boza, çık.

 3. Bahçelerde tahta/ Biz gidiyoruz bu hafta/ İneğimiz doğurdu/ Adı olsun Fatma/ Aaman taralellim/ Kuzum taralellim/ Ebabi ünbül/ Saçları sümbül.

4. Karga karga gak dedi/ Çık tepeye bak dedi/ Çıktım erik dalına/ Baktım seher yoluna/ Seher yolu kamıştan/ İbrikleri gümüşten/ Engile mengile/ Kara çuval dengile/ Kulpuna köşesine/ Evliyalar paşasına/ Paşam nereye gitti/ Devlete gitti/ Ne zaman gelir/ Yazın gelir/ Yazılası çizilesi/ İp boynundan üzülesi.

5. Bir iki dingilden/ Bastım erik dalına/ Baktım seher yoluna/ On deve geliyor/ Birisine bindim/ Ablama gittim/ Ablam pilav pişirmiş/ İçine Fare kaçırmış/ Fare on beş yaşında/ Kızıl külah başında/ Ben onu yiyemem/ Ben onu yiyemem/ Şu dolaptan kim çıkar/ Altın saçlı kız çıkar/ Kızın adı Habbe/ Babasının adı Kahbe/ Kahbe kuşu pırrr.

6. Dini enver/ Sarayını sen ver/ Çanak kızı/ Çok sonu.

7. Bir cam. iki cam. üç cam. dört cam/ beş çam. altı cam. yedi cam/ sekiz cam, dokuz cam, on cam/ mor cam, bu da benim amcam.

8. Bir meşe iki meşe üç meşe/ dört meşe beş meşe altı meşe yedi/ meşe sekiz meşe dokuz/ meşe on meşe com meşe/ Mehmet paşa. karıyı boşa.

9. Bir ben do solla sil la do/ Fikredelim o.

10. Teke teke ton paşa/ Hoş geldin pervan paşa/ Pervan paşanın atları/ Kiyir kiyir kişniyor/ Ne için kişniyor/ Arpa için kişniyor/ Arpayı kimden almalı/ Hangi tayı vermeli/ Küçük tayı vermeli/ Küçük tayın üstünde/ İki bülbül döğüşüyor/ Kandıdı / Getir kanı içeyim/ Aksaraya geçeyim/ Akşam gelen kimidi/ Emmin oğlu Mustafacık/ Kolu budu kısacık/ Hastan huştan/ On parmağı gümüşten.

11. Elife lülbül/ Saçı sümbül/ Deniz derya/ Hoca kızı/ Bir elmayı/ Nakışlamış/ Edirneyi gümüşlemiş/ Edirnenin yiğitleri/ Belindedir divitleri/ Yazı yazar kalem tutar/ Ben olayım kâtipleri.

12. O, ma iğne battı/ Canımı yaktı/ Tombul kuş/ Arabayı koş/ Tramvaydan düş.

13. Ene mene pabucumu giyme/ Çarşıya gitme, leblebi alma/ Kıtır kıtır yeme bana da verme.

14. Birlim, ikilim, üçlüm, dörtlüm/ beşlim, altılım alma, yedilim yelme/ sekizim seyrek, dokuzum doğru/ onun yağlı börek, salta tahta içinde zambak/ ben yiyim sen bak, ak kaşık kara kaşık/ yıkadım yıkadım yine bulaşık/ şu deve durmaz, eve girmez/ vur kamçıyı girsin eve.

15. Eveleme develeme/ Deve kuşu kovalama/ Çengi çember, miskü anber/ Sazı tuzu berber kızı/ Ne gün geldin yazın geldim/ Yazılalım, bir tahtaya dizilelim/ Encik, mencik, gök boncuk.Notlar: 1. Çürümüş, batmış. ; 2. Sofa