KültürTürk Mutfağı

Kastamonu, Tosya Yemekleri, Tirit Yemeği

Kastamonu Mutfağı, Et ve Balık Yemekleri: Tirit Yemeği Yapımı ve Malzemeleri Hakkında
TİRİT (KASTAMONU/TOSYA)
Derleyen: Demet KUZEY
Derleme Tarihi: 19.12.2005
Kaynak Kişi: Şükran TAYMAZ, 1957 Tosya- Köprübaşı doğumlu, ilkokul mezunu
Tirit Malzemesi: Yarım kilo et, yarım kilo yoğurt, iki adet kuru soğan, bir demet maydanoz, bir adet kurutulmuş ekmek, iki çorba kaşığı tereyağı, dört-beş diş sarımsak, tuz, karabiber, nane.
Tirit Yapılışı: Kuşbaşı iriliğinde doğranmış etler bir tencerede suyunu çekinceye kadar pişirilir. Etler suyunu çektiğinde üzerini iki parmak aşacak kadar sıcak su eklenir ve etler yumuşayıncaya kadar pişirilir. Bayat ekmek dilimlenerek küçük kareler halinde doğranır ve fırınlanır. Servis tabağına alınır. Tereyağında tuz, nane ve karabiber kızdırılır. Haşlanan etler suyu ile birlikte kızartılmış ekmeklerin üzerine alınır. Yemeğin üzerine sarımsaklı yoğurt dökülür. Kuru soğan ile maydanozlar da kıyılarak yemeğin üzerine eklenir ve servise sunulur.
Tirit, Osmanlılardan günümüze gelen bir yemektir. Tirit?in o dönemde varlığına dair şu olay anlatılır: ?IV. Murat zamanında Girit adasının alınması için yapılan seferlerin uzun sürmesi padişahı oldukça huzursuz eder ve sarayda Girit adını duymak istemediğini, söyleyenin kellesinin vurulacağını söyler. Aradan yıllar geçer ve ada alınır. Ancak bunu padişaha kimse söyleyemez. Bir gün sarayda ziyafet verilir ve yemeklerin arasında Tirit de bulunmaktadır. Sadrazam ziyafetten kalktıktan sonra padişah IV Murad?a: ?Tirit yedik, Girit?i aldık? diyerek en nihayetinde adanın alındığını söyler.? Topkapı Sarayı arşivinde 16.y.y.?a ait olduğu tahmin edilen bir belgede mevsimlere göre verilen yemek listelerinde Tirit de bulunmaktadır. Türklerin Anadolu?ya gelmeden önce de bu yemeği bildikleri; yağlı et suyuna ekmek ya da bulgur katarak tirit yaptıkları belirtilmektedir. Ayrıca tirit sözünün aslının Arapça ?serid? den geldiği; bu sözün Arap ve Fars kültüründe değişikliklere uğrayarak Orta Asya?ya kadar yayıldığı tahmin edilmektedir. Tirit yalnızca Tosya?da değil, Anadolu?nun birçok yerinde de yapılan bir yemektir. Sözlü kültürümüzde de sıklıkla karşılaştığımız bu yemeğin adı Anadolu?nun pek çok yerinde farklı anlamlarda kullanılmaktadır. Örneğin; Sivas?ta her şeye burnunu sokan kimseye ?tirit?, İçel?de yoksul 22 Kentler ve ?mgesel Yemekler 2 Et ve Balık Yemekleri kimseye ?tiritak?, Kayseri?de pastırmacılıkta kullanılan sığırın bel kemiği bölümündeki ete ?tiritlik? denilmektedir. Deyimlerde de; ?tirit gibi?, ?tiridi çıkmak? ve ?sade suya tirit? şeklinde kullanımlarına rastlamaktayız. Birçok yörede etli yemeklerin suyuna ?tirit? denilmektedir. Türkülerimizde de yerini alır:
?Of ooooof Manda yuva yapmış söğüt dalına
Amman Amman Yavrusunu sinek kapmış gördün mü amanini yandım
Tiridine tiridine tiridine bandım Bedafa mı sandın para vidim aldım?  Türküsünde de bu anlamda kullanılmıştır.
Akdeniz Bölgesi?nde fasülyeli, tahinli ekşili, soğanlı, sarımsaklı, et sulu; Ege Bölgesi?nde etli, kıymalı, kazlı, hindili, tavuklu, tavşan etli, nohutlu; Orta Anadolu Bölgesi?nde patlıcanlı, sarımsaklı, yoğurtlu, yumurtalı vb. tiritler yapılmakta ve bayatlamış ekmeklerle tüketilmektedir. Besin değeri açısından da üstün özelliklere sahip olan tirit her mevsimde her köy evinde yapılabilen bir yemektir.

Gazi Üniversitesi THBMER yayını olan; Kentler ve İmgesel Yemekler kitabından alınmıştır. M.Öcal Oğuz, Nuray Akkanat, Ayşenur Karagöz tarafından hazırlanmıştır. Kültürel Bellek dışında bir web sitesinde yayınlanması yasaktır. Sitemizde kullanmak için gerekli izin alınmıştır

Daha Fazla Göster

ebilge

1983 Elazığ doğumluyum. Gazi Üniversitesi, Türk Halkbilimi ( 2008) mezunuyum. Kültürel Bellek sitesinin kurucusu, aynı zamanda tek içerik üreticisiyim. 2010 yılında yayın hayatına başlayan Web sitesinin öncelikli amacı; Kültürümüzün korunması, yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılmasıdır. İletişim kurmak isterseniz,serkan.gakko@gmail.com adresine eposta gönderebilirsiniz. Size en kısa sürede geri dönüş sağlamaya çalışacağım.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı