Nedir

Kompresör Nedir, Ne İşe Yarar, Çeşitleri

Kompresör nedir, nasıl çalışır, ne işe yarar, çeşitleri nelerdir. Kompresör özellikleri, kullanımı hakkında bilgi.
Herhangi bir gazı sıkıştırarak bir basınç düzeyinden, daha yüksek bir basınç düzeyine çıkartmaya yarayan araç.
Çalışma prensibini ilkel körüklerden alır. Amaç, gazın bir yöndeki akışım engellemek ve gazların sıkışabilme özelliğinden yararlanarak, aksi yöne sevk edebilmektir. Bunu sağlamak için sıkıştırılmak üzere belirli bir hacime emilen gazın sıkışma süresince dışarı sızmasını engelleyecek çeşitli kapakçık düzenekleri kullanılır. İstenilen basınç düzeyine sıkıştırılan gaz, bu kapakçık düzenekleri yardımıyla dışarı atılırken, boşalan hacime tekrar gaz emilmeye başlar ve böylece hareketin sürekliliği sağlanır.
Kompresörler, çevrimli tip, dönel tip ve jet olmak üzere üç ana başlık altında toplanmışlardır.
Çevrimli tip kompresörlere pozitif-akı kompresörleri de denilir. Sıkıştırma,bir silindir-piston düzeneğiyle sağlanır. Piston, silindir içinde içten yanmalı motorlardakine benzer bir çevrimle, geri hareketle gazı silindir içine emer, ileri hareketle sıkıştırır ve dışarı atar. Gazın giriş ve çıkışını sağlayan kapakçıklar (supaplar) silindirin yalnız bir ucuna yerleştirilirse kompresöre basit etkili, her iki ucuna da yerleştirilirse çift etkili denilir. Bazı durumlarda sıkışan gazların sıcaklığı,silindir-piston düzeneğinin hareketini aksatacak kadar yükselebilir. Bu durumlarda, sıkıştırma, birkaç silindir üzerine bölünür. Her bölümde belli bir oranda sıkışan gaz, bir soğutucudan geçerek diğer silindire emilir. Bu tip sıkıştırmaya basamaklı sıkıştırma denilir. Çevrimli kompresörlerde yüksek sıkıştırma oranları ve yüzde 6070 arası verim elde edilebilir.
Dönel kompresörler kendi içlerinde, merkezkaç (turbo), eksenel akı ve dönel pozitif-akı olmak üzere üçe ayrılırlar.
Merkezkaç veya turba kompresörlerde emilen gaz,üzerinde hareketi sağlayan kanatçıklar bulunan bir rotor ve silindir duvarları arasında dairesel olarak sıkıştırılırlar. Sıkışan gazın kuvveti ve kinetik enerjisi artar. Bu enerji, rotorun hareketinin sürekliliğini sağlar. Sıkışan gaz, bir dağıtıcı (difüzer) yardımıyla dışarı atılır. Bu tip kompresörlerde sıkışma oranı çevrimli tipten daha düşüktür. Ancak daha yüksek verim elde edilebilir.
Eksenel akı kompresörlerinde gaz, eksenel hareketle dönen rotor kanatçıkları ve silindir gövdesinin uzantıları olarak rotor kanatçıklarıyla içiçe geçmiş stator kanatçıkları arasından geçerken sıkışır. Çalışma prensibi eksenel türbin-lerdekinin tam aksidir. Genellikle çok basamaklı sıkıştırmayı oldukça az bir hacimde sağladığı için motorlarda çokça kullanılır. Yüzde 87-88 gibi çok yüksek verim oranlarında yüksek debiyle çalışır.
Dönel pozitif-akı kompresörler, belirli bir hacim içinde birbirlerini çark dişlileri gibi kavrayan eksentrik lobların aralarından geçen gazın hacmini daraltması prensibiyle çalışır. Hacmi azalan gazın basıncı artar ve dışarı atılır.
Jet kompresörler,hidrolik ve gaz buhar olmak üzere iki çeşittir.
Hidrolik jet kompresörler, gazı veya yüksek basınçlı suyu yönlendirerek herhangi bir mekanik aksam kullanmadan sıkıştırma esasıyla çalışırlar.
Gaz-buhar tip jet kompresörler jet pompası adıyla da bilinir. Yüksek basınçlı gaz veya buhar, bir kanal yardımıyla genleştirilerek, bir jet dağıtıcısı yardımıyla yüksek hızlara ulaştırılır. Yüksek hızdaki bu gaz, veya buhar yönlendirilerek sıkıştırma işleminin itici gücünü oluşturur.
Kompresörler, en çok sıkıştırılmış hava elde etmek için kullanılırlar. Sıkıştırılmış hava ise yüksek fırın brülörlerinden hava çekiçlerine dek çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. Ayrıca motor verimlerinin artırılması için sıkıştırılmış hava kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır.
Büyük Kültür Ansiklopedisi 7 Cilt 2733

Daha Fazla Göster

ebilge

1983 Elazığ doğumluyum. Gazi Üniversitesi, Türk Halkbilimi ( 2008) mezunuyum. Kültürel Bellek sitesinin kurucusu, aynı zamanda tek içerik üreticisiyim. 2010 yılında yayın hayatına başlayan Web sitesinin öncelikli amacı; Kültürümüzün korunması, yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılmasıdır. İletişim kurmak isterseniz,serkan.gakko@gmail.com adresine eposta gönderebilirsiniz. Size en kısa sürede geri dönüş sağlamaya çalışacağım.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı