Dersimiz

Türkler Bir Kültür Devleti Kurma Yolunda

 Göktürklerin Siyasi ve Kültürel Yapıları
Türkler, kendi yeni imparatorluklarını kültürle taçlandırmağa, çok erken çağlarda girişmişlerdi: Çeliğe su verme ve onu istedikleri şekle sokmakla ün salan Göktürk soyluları, yeni imparatorluklarını da, kendi benliklerine benzetme işinde geç kalmadılar, önceleri bir vuruşta baş uçurması ve demiri bile kesmesi gereken bir kılıca, nasıl bir eğrilik verelim diye zihinlerini yoran Göktürkler, devlet kurduktan sonra, artık nasıl bir millet yapalım da bana benzesin, diye çaba göstermeğe başlamışlardı. 552 senesinde, Ortaasya’yı elinde tutan A var İmparatoru Anagay’ın başı kesilmiş, kafatası altın-lanıp gümüşlenmişti. Artık Türk nesilleri eski imparatorluğun mirasını, bu kafatasından kana kana içeceklerdi. Ama bu tastan iyi bir şarap içilmeliydi. Şarap gittikçe de yıllanmak- ve iyileşmeli idi. Bir imparatorluğun çöküşünü ve yenisinin kuruluşunu sembolleştiren bu şarap tasını, Bumın Kağan Türk’lere hediye etmiş ve az sonra da ölerek “göklere uçmuştu“. Fakat geride, Batıda ve Doğu’da iller açan Türk milletini konduran ve umduran bir kardeşle, bir torun bırakmıştı. Batıdaki küçük kardeşi Îstem-Kağan (552-576), 24 sene hüküm sürmüş ve ağabeyinin “Töresi” ile buyruğunu yerine getirmişti. Doğudaki güçlü ve kudretli torunu Mokan (553 – 572) ise, yüzünün ve vücudunun şekli ile bile, 20 sene her yana dehşet saçmıştı, işte talih ve tarih, uzun yaşayan bu iki büyük liderle, Türk’ kavminin yüzüne gülmüş ve onu kalkındırmıştı. 250 yıl, Kırım yarımadasından Çin Sarı deniz i’ne kadar uzayan geniş topraklarda, yalnızca Türk adı ve Türk budununun andı çınlamıştı.
Büyük Çin edebiyat ve fikir eserleri Türkçeye tercüme ediliyor: Bir devlet ve düzen kurulduktan sonra, onun idare edilmesi daha kolaydır. Akınlar, savaşlar durduktan ve büyük Türk kitlelerinin göçüp, verimli topraklan tutmasından sonra, artık bir durgunluk çağı başlıyacaktı. Hakanlar, durulan kafalarını, artık okuma ve yazma ile, düşünmeğe verme zamanlarını da bulacaklardı. Türklerin Güney ve Doğularında, büyük dinler ve kültürler vardı. Mokan Kağan’ın bıraktığı sağlam tahta, kardeşi Ta-bo Kağan oturmuştu. Bu yeni kağanın, devlet içindeki işleri az zamanda bitmiş ve gözleri büyük kültür ülkelerine çevrilmişti. Meraklıydı. Oralarda neler olup bittiğini, hep soruyordu. Din ve kültür adamları, çok eski çağlardan beri büyük hükümdarları hiç ihmal etmezler ve onların gölgelerinde bir barınak bulmak isterlerdi. îşte bu sırada idi ki, Buda rahipleri, Tabo Kağan’ı ziyaret ederler ve onunla uzun uzun konuşurlar.
Elbetteki büyük sürülere sahip olan atlı ve savaşçı Türklerle, et yemeyen ve hayvanları büe öldürmeyen Budistlerin temel inançlarının, birbirlerine uymalarına hiç bir imkân yoktu. Ama Çin tarihleri bize çok daha önemli haberler iletiyorlardı. Tarihler oldukça zengin bir kitap listesi de veriyorlardı. Çin edebiyat ve felsefesinin en önemli kitapları da, bu liste içinde idi. Tabo Kağan bu kitapların Türkçeye tercüme edilmesini emretmiş ve bu buyruk da yerine getirilmişti. 8u çok derin Çin fikir eserlerinin Türkçeye tercüme edilebilmesi için, o derece gelişmiş bir Türk diline ve yazışma da ihtiyaç vardı. Nitekim 732 ve 735 senelerinde, Bengü taş’a., yani “ebedi ve ölmez taşa” vurulan Kül-Tegin ile Bilege-Kağan yazıtları, çok gelişmiş bir dil ve yazı ile karşımıza çıkiyorlardı. Bu Türkçe öyle gelişmişti ki, bugünkü Türkçemizin bile ötesindeydi. Elbette böyle bir dil ve yazı, Kül-Tegin ve Bilge -Kağan’lar zamanında, birdenbire icâd edilmiş olamazdı. Dil de, bir çocuk ve toplum gibi büyüyen ve gelişen bir varlıktı.- Ama, daha önce yazılanlar ne olmuşta? Biz, tarih belgelerine göre konuştuk. Yazanlar gibi, onlar da çürüyüp toprak olmamışlar ise, elbette bir gün ele geçeceklerdi.

Kaynak: Bahaddin Öğel- Türk Kültürünün Gelişme Çağları

 

Daha Fazla Göster

ebilge

1983 Elazığ doğumluyum. Gazi Üniversitesi, Türk Halkbilimi ( 2008) mezunuyum. Kültürel Bellek sitesinin kurucusu, aynı zamanda tek içerik üreticisiyim. 2010 yılında yayın hayatına başlayan Web sitesinin öncelikli amacı; Kültürümüzün korunması, yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılmasıdır. İletişim kurmak isterseniz,serkan.gakko@gmail.com adresine eposta gönderebilirsiniz. Size en kısa sürede geri dönüş sağlamaya çalışacağım.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Kapalı