HalkbilimiEfsaneler

Isparta Yağıbasan Yağıbasan Efsanesi

Isparta Yağıbasan Yağı Basan Efsanesi, Isparta İline Ait Yağı Basan Yağı Basan Efsanesi Nedir? Neyi Anlatır?

Isparta-Afyonkarahisar il hududunda, Keçiborlu İlçesine yakın bir mevkiin adı Yağbasan-Yağı-basan’dır. Burada bir köprü, bir çeşme, bir de çayırlık vardır bu adla anılan. Köylüler buralara Yağbasan Köprüsü, Yağbasan Çeşmesi, Yağbasan Çayırlığı derler. Bu adın nereden geldiğini şu hikâye ile açıklıyor köylüler:

Bir yağ tüccarı bol miktarda yağ ile yola çıkar. Bu mevkie gelince şiddetli bir yağmura tutulur. Yağları yüklediği hayvanlar yol alamaz olur. Başka çare kalmadığını gören tüccar yağları hayvanlardan indirir, kendince uygun bir yere yerleştirir. Fakat yağmur daha da artar, sel suları her tarafı kaplar Bu arada coşkun sular tüccarın yağlarını sakladığı yere de gelir, oradaki yağları basar.

Suların çekilmesinden sonra oraya gelen köylüler, tüccarın bütün yağlarının basıldığını görürler Bu hadiseden sonra o civardaki köprüye, çeşmeye ve çayırlığa aynı ad verilir.

Halk, hikâyeyi böyle anlatıyor, ama tarihî kayıtlar hiç de böyle söylemiyor. Yüzyılların ötesine gidersek karşımıza daha başka hadiseler çıkıyor. Bü mevkiin adını tarihe bağlayan araştırıcılar var, onlar da bu hususta şunları söylüyorlar:

1095-1175 yılları arasında Orta Anadolu’da hüküm süren Dânişmendoğullan Devletinin kurucusu Emîr Mehmed (Ahmed) Gâzî Dânişmend Taylı’nın torunu, Emîr (sonra Melik) Gâzî’nin küçük oğlunun adı Melik Nizâmeddin Yağı-Basan’dır. Adı geçen devletin dördüncü meliki olan Yağı-Basan 1142-1164 arasında Sivas-Kayseri Dânişmendlîlerinin başında bulunmuştur. Doğumu, babasının Rumlara karşı kazandığı bir zafere tesadüf ettiği için Yağı-Basan diye adlandırıldığı tahmin edilebilir. Babasından sonra devletin idaresine en fazla hâkim olan Yağı -Basan’ı Isparta ilindeki mevkie gelmesi  imkânsızdır. Ancak, kendisinin Konya civarına kadar gitmiş olması, kızlarından birini Sultan Mesud’un oğlu Melik Şehenşâh’a vermesi gibi hususlar göz önüne alınırsa, Yağı-Basan adının Isparta taraflarına ne suretle gittiğini tahmin etmek pek de güç olmasa gerektir.

Kaynak: Saim Sakaoğlu / 101 Anadolu Efsanesi

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir