Genel KültürMüzik

Bağlama Tarihçesi Kısa

Bağlama: Anadolu’da kullanılan, telli, uzun saplı, şişkin gövdeli bir halk çalgısı. Tezene denilen, kiraz ağacı kabuğundan yapılmış bir mızrapla tellere vurularak çalınır. Aynı aileden olan meydan sazı ile curanın arasında orta boyda bir çalgıdır.

Bağlamanın, iki yüzyıl önceleri yalnız Türkmen ve Yörük aşiretleri arasında kullanıldığı, şehirlerde küçümsendiği bazı tarihi belgelerde yazılıdır. 1780 Yılında, De Laborde adlı Fransız etnografının Paris’te yayınladığı bir kitapta bağlama için yaptığı tanımlama bugünkünün aynıdır. Adı, çalgının sapındaki perde bağlarından, yani destan teriminin Türkçesinden gelmedir. Bu tür, sazların halk elinde en çok kullanılandır. Şekil bakımından kopuz ile aynıdır. Kolca kopuz’un kiriş telleri yerine madenden teller bir yenilik olarak bağlandığı yüzyıldan beri kopuz adı yerine Anadolu’da bağlama adının kullanıldığı da düşünülebilir

Dede Korkut hikayeleriyle ilgili metinlerde, bu ozanlar atasının elinde kolca kopuz bulunduğu ve bir fıkrada tanburanın onun tarafından icat edildiği de rivayet edilir. Bütün bunlar, tanbura, kolca kopuz ve bağlamanın aynı soydan gelen çalgılar olduğu gerçeğini ortaya koyar.

Bağlama üç tellidir. Her tel çift takılır. Değişik düzenleri olmakla beraber, genellikle üst tel mi, orta tel re, alt tel la olarak düzenlenir. Tekne bir kütükten oyulmuştur ve armut biçimindedir. Uzunluğu, dipten sapla birleştiği yere kadar 30 cm, sapın uzunluğu göğüsle birleştiği yerden tellerin sarıldığı burgu kısmının sonuna kadar 42 cm’dir. üzerine çamdan bir göğüs geçirilmiş, teller bir eşikle göğüsten ayrılmıştır. Genellikle oturularak çalınır.

Meydan Larousse / Cilt 2 Sayfa 461

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir