MimariGenel Kültür

Birinci Ulusal Mimarlık Akımı Özellikleri, Temsilcileri

Birinci ulusal mimarlık dönemi, Türk mimarlığının 1910-1930 yılları arasına tarihlendirilen dönemi, ikinci meşrutiyet (1908) sonrasında siyasal, toplumsal, ekonomik ve kültürel alanlarda beliren ulusalcılık anlayışının mimarlığa yansıması niteliğindedir.

1910 dolaylarında ilk ürünlerini veren bu akımın etkileri, Cumhuriyetin ilanından sonra da sürmüştür.

Cumhuriyetin ilk yıllarında, sınırlı sayıdaki mimarların hemen tümü bu akıma bağlı kalmış, yönetimler de bu üslubu destekleyerek yaygın uygulama alanı yaratmışlardır. Bu dönemde XVIII. ve XIX. yy.’lar boyunca mimariye egemen olan batı etkilerine karşı çıkılarak, geleneksel Türk Mimarlığına yönelinmiş, Selçuklu ve Osmanlı mimarlığına özgü yapı öğeleri, süslemeleri, biçimleri kullanılmıştır. Böylece batı etkisindeki seçmeciliğin yerini, Türk mimarlığının geçmişine yönelen yeni bir seçmeci anlayış almıştır.

Bu akımın öncülüğünü yapan mimarlar, daha çok Osmanlı mimarlığının klasik dönemi olarak nitelendirilen XV. ve XVI. yy. yapılarından esinlenmişlerdir. Yapıların işlevleri farklı olsa da, cephe mimarisi önem kazanmış; bakışık düzenlemeler yeğlenmiş; girişler ve köşeler belirginleştirilmiş; kubbe, kemer ve çıkma gibi yapı öğelerine yer verilmiştir.

Cephelerde mukarnaslı ya da baklavalı başlıklı mrmer sütunların ve çini panoların kullanılması da klasik Osmanlı mimarlığıyla ilişkiyi vurgulamaktadır. Geniş saçaklar da bu dönem yapılarında yaygın olarak kullanılan öğelerdendir.

Dönemin önde gelen iki mimarı Kemalettin ve Vedat Bey’dir (Tek). Kimi zaman birlikte çalışan bu iki mimar bir yandan gerçekleştirdikleri yapıtlarıyla, öte yandan eğitim etkinlikleriyle döneme damgalarını vurmuşlardır. Muzaffer Bey, Arif Hikmet Koyunoğlu ve Guilio Mongeri de dönemin anılması gereken mimarlarıdır.

Bu akımın önemli yapıları arasında Kemalettin Bey’in Ankara Vakıf apartmanı, Ankara Gazı ilk muallim mektebi, İstanbul. Tayyare apartmanları, Kemalettin Bey ve Vedat Bey in ortak ürünü olan Ankara palas, Vedat Bey’in İstanbul Sirkeci Büyük postane, Ankara ikinci meclis binası. Muzaffer Bey’in Konya Kız öğretmen lisesi ve Gazi lisesi, Guilio Mongerı’nin İstanbul İtalyan sefareti Ankara Ziraat bankası genel müdürlüğü ve Türkiye iş bankası binaları, Arif Hikmet Koyunoğlu’nun Ankara Türk ocağı ve Etnoğrafya müzesi sayılabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir