HalkbilimiHalk İnançları

Türk Kültüründe Ağacın Yeri ve Önemi Nedir?

Türk Kültüründe ( Folklorunda) Ağaçların Yeri ve Önemi Hakkında Bilgi

Anadolu’nun birçok yöresinde kimi ağaçlar, özellikle tek ağaç kutsal sayılır. Tek ağaçların çoğu birer adak yeridir. Ağaca bir bez ya da yemeni bağlanıp dilekte bulunulur. Kimi yörelerde de demir parçası çakılır. Bu geleneğin kökeni, şaman inanışlarına değin uzanmaktadır.

Yeni doğan çocuk adına bir ağaç dikip, onun gelişimiyle ağacın büyümesi arasın da ilişki kurma da şaman inanışlarından kaynaklanır. Eski Türkler ‘de şaman olmak isteyen, bir ağaç diker; ağaç büyüdükçe rütbesi yükselir, öldüğünde de ağacı kesilirdi. Ağaçların da insanlar gibi ruh taşıdığına inanılırdı.

Günümüzde gece vakti ağaç altına su dökmek, işemek iyi sayılmaz. Ağacın ruhunun ya da ağaçta konaklayan cinlerin rahatsız olup kötülük yapacağına inanılır. Ağaçlara yıldırım düşmesi, ağaç kovuklarına sinen şeytanın kötülük yapmasını önlemek içindir Elma ağacı bereketi simgeler. Elma ağacı altında uyuyan ya da oynayan kadının çocuğu olacağına inanılır. Çam, karaçam, ardıç, kayın, elma, çınar, zeytin vb. ağaçların kutlu sayılmasına karşın, incir ve ceviz ağacı tekin sayılmaz. Altında uyuyanın başına bir kötülük geleceğine inanılır.

Ağaca Tapmak

Ağaçların ruhu olduğuna inanma ve onları kutsal sayma.

Ağaçların ruhlarının olduğu inancı çok eskidir. İlk insanlar ağaçların ölüp dirildiğine inanırlardı. İlkbaharda yeşermesi, meyve yeşermesi, sonbaharda solması ve kısın ölmesi, yasam döngüsünün belirtileriydi.

Eski insanların ağaç hakkında düşünce ve görüşler birbirlerinden ayrıdır.

Yahudiler, cennette hayat ağacı bulunduğuna inanır, bu ağacın meyvelerin: yiyen Adem ile Havva’nın cennetten kovulduğu fikrini benimserler.
Müslümanlar ise, cennette tuba ağacı bulunduğuna inanır, hurma ağacını kutsal sayarlar. Mezarlıklara dikilen ağaçların, ruhların barınağı olması fikri yaygınlık kazanmıştır. Hititler ağaç direklere tapmışlar, Roma mitolojisinde ise ağaç tanrılarına rastlanmıştır. Günümüzde ağaç bayramları yapılmaktadır.

Şans İçin Tahtaya Vurmak ?

Bu inancın Orta Çağ’a dayandığı sanılıyor. Peter Haining’in “Superstitions” adlı kitabına göre ise bu inanç tarih öncesi dönemde “ağaca tapmaya” kadar geri gidiyor. Eski çağlarda ağaçların içinde ağaç tanrılarının yaşadığına inanılırdı. Tehlikede olduğunu sanan insanlar da? ağacın içindeki tanrının yardımını İstemek için ağaca vururlardı. Böylece ağaç tanrısının kişiyi bütün belalardan koruyacağı düşünülürdü. Ayrıca daima sağ elle vurulurdu.

Ağaç bayramı, Türkiye’de ağaçlandırmayı yaygınlaştırmak, topluma ağaç sevgisini aşılamak için her yıl düzenlenen bayram, ilkbaharda başlayan orman haftasındaki törenlere ilk ve orta öğretim öğrencileri katılır. Törenlerde çeşitli yarışmalar düzenlenir ve fidan dikimi yapılır. Ağaç bayramları, 1972’den başlayarak, bakanlar kurulunca çıkartılan Kamu Ağaçlandırmaları ve Ağaç Bayramı yönetmeliği uyarınca kurulan ve her yerin mülki amirinin başkanı olduğu Kamu Ağaçlandırma kurulu tarafından planlanarak yürütülür.

 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir