Güncel

Yardım Kuruluşları Nelerdir? Eğitim ve Yardım Kurumları

Eğitim, Yardımlaşma Kurumları Nelerdir? Dernekler, Vakıflar, Zeybeklik, Dadaşlık, Ahilik, İmece kurumları ve kuruluşları hakkında bilgi. A. Komşuluk Kurumu

Bilindiği gibi komşu, yakınımızda bulunan veya bitişik evlerde oturan kimselerin birbirlerine göre durumuna denir. Komşuluk, Türk kültüründe en yaygın ve en güçlü davranış şekillerinin veya geleneklerinin içinde toplandığı bir kurum olarak tanımlanabilir. O kadar ki, atalarımız “Ev alma komşu al” diyerek, bir evin huzurlu ve yaşanabilir ev olabilmesi için çevredeki komşuların evden bile önemli olduğunu vurgulamışlardır. Bu nedenle, kültürümüzde komşu ve komşuluk ile ilgili, “komşu hatırı, komşu kapısı, kapı komşu” gibi deyimler ve “Komşu komşunun külüne muhtaç” gibi pek çok atasözü yer almaktadır. Kültürümüzde komşular birbirlerine sevgi, saygı, hürmet, yardımlaşma duygusu ile bağlıdır.

B. İmece

Türk kültüründe, özellikle kırsal kesimde, zorunlu ve isteğe bağlı işlerin eşit şartlarda ve emek birliğiyle gerçekleştirilmesine imece denir. İmecenin bir diğer şekli ve anlamıysa, bir çok kimsenin toplanıp el birliğiyle bir kişinin veya bir topluluğun işini görmesi böylece işlerin sıra ile bitirilmesi demektir. Birkaç ailenin bir araya gelerek sırayla ekin biçme veya zeytin toplama gibi işlerini sıraya koyarak el birliğiyle gerçekleştirmesine de imece adı verilir. Kısaca imece kültürümüzde en yaygın dayanışma ve yardımlaşma biçimlerinin başında gelen bir dayanışma kurumudur.

C. Ahilik

Eski Türk töresinden kaynaklanan ve Anadolu’ya XII. yüzyıldan itibaren Türklerle yaygınlaşma, özellikle şehirlerde esnaf, zanaatkâr ve çiftçi gibi, bütün iş kollarını içine alan, belli ilkeler ve törenler etrafında kardeşlik esasına göre toplanmaya ve örgütlenmeye “ahilik” adı verilir. Ahilik, bu bağlamda esnaf, sanatçı, zanaatçı ve çiftçilerin ortaya çıkardığı bir kardeşlik ve dayanışma kurumudur. Ahiliğin iş kollarında düzeni ve kaliteyi sağlama gibi işlevlerinin yanı sıra, güçsüzleri korumak ve zorbalığı önlemek gibi ortak amaçları da vardır. Günümüzde ahilik kurumunun uzantısı olarak Türk kültüründe “Delikanlıbaşı”, “Yiğitbaşı”, “Yârenlik” gibi adlarla pek çok örgüt ve derneğin varlığını sürdürdüğü bilinmektedir. Bu tür örgütlenmeler günümüzde diğer işlevlerini çoğunlukla kaybetmiş, sadece düğün törenlerinin düzenlenmesinde faaliyet göstermektedir.

Ç. Dadaşlık

Türk kültüründe kardeşlik (ahilik) örgütlerinin Erzurum ve civarına has şekline dadaşlık adı verilmektedir. Gençlerin mert, cesur ve dürüst bir karaktere sahip kişilikler kazanması amacına dayalı bir kurumdur. Bu kuruma mensup insanlara “dadaş” adı verilir.

D. Seğmenlik

Türk kültüründe yer alan kardeşlik ve dayanışma örgütlerinin Ankara civarına has şekline “seğmenlik” adı verilir. Seğmenlik de, Dadaşlık kurumu gibi yörede işlev görür. Mensuplarına ‘seğmen’ denir.

E. Zeybeklik

Türk kültüründe Ege bölgesine has kardeşlik ve dayanışma kurumuna zeybeklik denir. Bu kuruma mensup insanlara “zeybek” adı verilir. Zeybekbaşı, kızan ve efe gibi unvanlar ile anılırlar. Dansları, türküleri ve maceraları ile efsaneleri bugün de yaşıyor.

F. Vakıflar

Türk kültür tarihinde bir hizmetin gelecekte de yapılıp devam etmesi için belli şartlarda ve resmi bir yolla bir kimse tarafından bırakılan mülk ve para yoluyla ortaya çıkan kuruma vakıf denir. Vakıfların temel çıkış noktalarından birisi, kişinin yaptığı hayır ve iyilikler dolayısıyla öldükten sonra da sevap kazanma düşüncesidir. Bu nedenle tarihimiz boyunca binlerce insan her çeşit mülk ve parasını, hayır işleri için topluma vakfetmiştir. Vakıflar, okul, hastane ve cami gibi kurumların bakımından uçamayan göçmen kuşlara bakılmasına kadar zengin bir çeşitlilik gösterirler. Vakıflar Türk kültür tarihinin sosyal hayatımızdaki temel dayanışma ve yardımlaşma kurumlarının başında gelirler. Günümüzde, Vakıflar Genel Müdürlüğü bünyesinde toplanmış bulunan vakıflar, sahiplerinin bin yıla varan istekleri doğrultusunda faaliyet göstermeye devam etmektedirler.

G. Dernekler

Türk kültüründe toplum yararına hizmet etmek üzere kurulmuş dernekler yenidir. Halkın kendi istemi ile kurulurlar ve belli bir iş için bir araya gelenlerce faaliyetlerini yürütürler. Dernekler, belli amaçlara ulaşmak için bir araya gelerek yardımlaşma ve dayanışma esası üzerine kurulur. Günümüzde bu tür belli amaçlar için kamu yararına faaliyet gösteren derneklere, Kızılay ve Yeşilay gibi dernekler örnek verilebilir.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir